គំនិត អ្នក រង គ្រោះ


2 men conflict

ការរង គ្រោះ ពិតប្រាកដ និង ការគិត ថា ខ្លួន ជា ជន រង គ្រោះ គឺ ជា រឿង ពីរ ផ្សេង គ្នា។ កាល ណា ខ្លួន ជឿ ថា, ខ្លួន ជា អ្នក រង គ្រោះ, ទោះ ទៅ ដល់ ក្រហែង ណា ក៏ អ្នក នៅ តែ សម្លឹង ឃើញ ថា  មនុស្ស នៅ ជុំវិញ ខ្លួន អ្នក សុទ្ធ តែ មាន ចំណែក ទទួលខុសត្រូវ នៅ ក្នុង ទុក្ខសោក នៃ ជីវិត របស់ អ្នក។ ទោះ ទៅ ដល់ ទ្វីប ណា ក៏ ឃើញ ពិភពលោក ជា ឋាន នរក។ ចូរ ដឹងថា, ពុំ មែន មនុស្ស ទាំង អស់ សុទ្ធ តែ ក្រោក ពី ដំណេក ជាមួយ នឹង ផែនការ សម្រាប់ ព្យាបាទ អ្នក ដោយ របៀប ណា នោះ ទេ។ ម្នាក់ៗ ប្រឹង ដើម្បី ជីវិត គេ រៀងៗ ខ្លួន, ហើយ គេ អត់ មាន ជំពាក់ អ្វី ដល់ អ្នក ឡើយ។ ដូច លោក ម៉ាក ថ្វេន បាន សរសេរ ថា “ពិភពលោក អត់ មាន ជំពាក់ អី ដល់ អ្នក ទេ។ ពិភពលោក នៅ ទី នេះ មុន អ្នក ជា យូរ មក ហើយ”។ ព្រះ ពុទ្ធ ក៏ បាន ប្រដៅ ដែរ ថា ខ្លួន ទីពឹង ខ្លួន។ រឿង អកុសល ដែល កើតឡើង ចំពោះ ខ្លួន, មិន មែន សុទ្ធ តែ ជា ផែនការ អាក្រក់ របស់ អ្នក ដទៃ នោះ ទេ។

គប្បីហ៊ានពត់ស្រឡៅ គប្បីហ៊ានប្រដៅមនុស្សខូច


បើយើងមានបញ្ញា ពូកែច្នៃគំនិត យើងនឹងមានអ្វីៗល្អៗសម្រាប់ប្រើ។ ឯឈើមិនប្រសើរ ក៏ក្លាយ ជាសង្ហារឹមដ៏មានតម្លៃ ដោយសារស្នាដៃយើង។

បើយើងមានបញ្ញា ពូកែច្នៃគំនិត យើងនឹងមានអ្វីៗល្អៗសម្រាប់ប្រើ។ ឯឈើមិនប្រសើរ ក៏ក្លាយ ជាសង្ហារឹមដ៏មានតម្លៃ ដោយសារស្នាដៃយើង។

អត្ថបទ​អប់​រំ​របស់​អ្នក​ស្រី កែវច័ន្ទបូរណ៍
“កុំពត់ស្រឡៅ កុំប្រដៅមនុស្សខូច” ជាសំដីរបស់សង្គមជន ដែលខ្វះសមត្ថភាព កែស្រឡៅ ឬជនដែលអង្គុយ មើលបំណាំ តែម៉្យាង។ ស្រឡៅរឹងមែន ស្រួយមែន តែក៏មិនរឹង មិនស្រួយ ចំពោះ អ្នកមានទេពកោសល្យ ខាងអារឆ្លាក់ឈើ អោយក្លាយជា តុ ទូគ្រែ ក្តារក្រាលផ្ទះ និងគ្រឿងសង្ហារឹម ល្អៗថ្លៃថ្នូរ ក្នុងលំនៅដ្ឋាននោះឡើយ។ ស្រឡៅ មិនសូវមានដើមត្រង់ខ្ពស់ឡើងលើ ដូចបេង ធ្នង់ឡើយ តែស្រឡៅ មានសាច់ឈើ ងាយប្រេះងាយស្រាំ ដូចឈើកកោះ ហើយច្រើនមានមែក មានខ្នែង មានពក ក្ងិកក្ងក់ ទៅតាមពូជរបស់ខ្លួន។ ថ្វីបើយ៉ាងនេះក៏ដោយ អ្នកមានទេពកោសល្យ នៅអាចកែស្រឡៅ អោយទៅជាគ្រឿងសង្ហារឹមបាន យ៉ាងស្អាតប្រសើរ ហើយលក់មានតម្លៃលើសសង្ហារឹមធម្មតា ទៀតផង។ ពកស្រឡៅ ពកកកោះ មានក្រឡាល្អណាស់ បើគេច្រៀកអារជាបន្ទះៗ យើងនឹងឃើញរចនាបថប្លែកៗ តាមលក្ខណៈធម្មជាតិរបស់សាច់ឈើ។ នៅពេលគេចៀរជាបន្ទះរួចហើយ គេច្រើនចៀរសាច់ឈើខាង ចេញជារាងមូល រាងផ្កាយ រាងពងក្រពើ ឬ ជារាងអ្វីក៏បាន សម្រេចនៅលើអ្នកពូកែច្នៃប្រឌិត។ ពកឈើកកោះ ពកឈើស្រឡៅ អាចលក់បានថ្លៃជាងឈើធម្មតា ដោយសារក្រឡាដ៏ស្រស់ស្អាតប្លែក របស់សាច់ឈើ។ ភាគច្រើន គេច្រើនយក បន្ទះពកឈើកកោះ ពកឈើស្រឡៅ ឬឈើខ្លឹមដទៃទៀត ទៅបិតពីលើឈើធម្មតា ដើម្បីអោយចេញជាក្បាច់រចនា យ៉ាងស្អាត ទាក់ទាញភ្នែកអតិថិជន។ ដោយសារមូលហេតុនេះហើយ ទើបធ្វើអោយឈើស្រឡៅ មានតម្លៃជាងរូបសណ្ឋានរបស់ដើម ថ្វីបើមើលពីក្រៅទៅ ឃើញមែក ពកក្ងិកក្ងក់ មិនត្រង់ស្អាត ដូចឈើធម្មតា។ រីឯអ្នកឆ្លាត ក៏មិនចេះតែយកឈើព្រៃ មកផលិតត្រឹមតែ ក្តារផ្ទះត្រង់ៗនោះដែរ។ មានពាក្យស្លោកមួយទៀត ដែលចែងថា កោងធ្វើកង់ត្រង់ធ្វើកាំ មានន័យថា យើងគប្បីរក្សា គំនិតរចនាបថ អោយបានច្រើនបែប ប្លែកៗខុសពីអ្នកដទៃ មិនមែនចម្លងបែបតែម៉្យាង ដូចដែលធ្លាប់មាន ក្នុងសង្គមខ្មែរបុរាណនោះឡើយ។

បន្ត​ការ​អាន

ផល​ប្រយោជន៍​និង​សារសំខាន់​នៃ​ការ​បណ្ដុះ​គំនិត​សង្គហធម៌​ឬ​ធម៌​សង្គ្រោះ


 សប្បុរសជន​ជូន​អំណោយ​ដល់​អ្នក​រង​គ្រោះ​ដោយ​ទឹក​ជំនន់​នៅ​ខេត្ត​កណ្ដាល កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​១៤ តុលា ឆ្នាំ​២០១៣។ Impact Cambodia Photo


សប្បុរសជន​ជូន​អំណោយ​ដល់​អ្នក​រង​គ្រោះ​ដោយ​ទឹក​ជំនន់​នៅ​ខេត្ត​កណ្ដាល កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​១៤ តុលា ឆ្នាំ​២០១៣។
Impact Cambodia Photo

ដោយ កែវពេជ្រ មេត្តា
2013-10-20
“សង្គហធម៌” ឬ​ហៅ​ថា “ធម៌​សង្គ្រោះ” គឺ​ជា​គោលការណ៍​អប់រំ​មួយ​របស់​ព្រះពុទ្ធ​សាសនា ដើម្បី​ឲ្យ​មនុស្ស​ស្វែង​យល់​ជួយ​សង្គ្រោះ​គ្នា​ទៅ​វិញ​ទៅ​មក ពិសេស​គ្រា​មាន​អាសន្នអន្ធក្រ ដូចជា​រង​គ្រោះ​ដោយ​អគ្គិភ័យ គ្រោះ​ទឹក​ជំនន់ ទុរ្ភិក្ស ខ្វះ​ស្បៀង​អាហារ ខ្វះ​ថ្នាំ​សង្កូវ ព្យាបាល​រោគ​ជាដើម។

សម្រាប់​សង្គម​ខ្មែរ​បច្ចុប្បន្ន ការ​អនុវត្ត​សង្គហធម៌​នៅ​មាន​កម្រិត​នៅ​ឡើយ ដែល​ជា​កត្តា​មួយ​ជំរុញ​ឲ្យ​មនុស្ស​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​នេះ​ទាំង​អ្នក​ធំ ទាំង​អ្នក​តូច ភាគ​ច្រើន​ខ្វះ​ធម៌​សាមគ្គី មិន​យោគយល់​គ្នា មិន​ចុះ​សម្រុង​គ្នា។

ការ​អប់រំ​របស់​ព្រះពុទ្ធ​សាសនា​ស្ដីពី​សង្គហធម៌ ឬ​ធម៌​សង្គ្រោះ​មនុស្ស​ផង​គ្នា មាន ៤​យ៉ាង​ជា​សំខាន់ គឺ ការ​ឲ្យ​ទាន​ការ​ពោល​ពាក្យ​ពីរោះ ការ​ប្រព្រឹត្ត​អំពើ​ជា​ប្រយោជន៍​ដល់​គ្នា និង​ការ​តាំង​ខ្លួន​ឲ្យ​ស្មោះ​ស្មើ​ជាមួយ​គ្នា។ សម្រាប់​ធម៌​សង្គ្រោះ​ទី​១ ការ​ឲ្យ​ទាន មាន​ចែក​ចេញ​ពីរ​យ៉ាង​ទៀត គឺ​សាធារណ​ទាន និង អសាធារណទាន។

ចំពោះ​សាធារណៈ​ទាន គឺ​ជា​ទាន​ដែល​បុគ្គល​ណា​មួយ ឬ​ក្រុម​ពួក​ណា​មួយ​មាន​ចិត្ត​សប្បុរស បាន​ផ្ដល់​ឲ្យ​ដល់​ជន​ទូទៅ​ដោយ​មិន​រើស​អើង មិន​ប្រកាន់​ពូជ​សាសន៍ ពណ៌សម្បុរ មិន​ប្រកាន់​និន្នាការ​បក្សពួក​ជាដើម។ ចំណែក​ឯ​អសាធារណទាន គឺ​ទាន​ដែល​គេ​ផ្ដល់​ឲ្យ​ចំពោះ​តែ​បុគ្គល​ម្នាក់ៗ ដែល​គេ​ស្រឡាញ់​ពេញ​ចិត្ត ឬ​ដែល​គេ​ហៅ​ថា “បុគ្គលិកទាន”។

ព្រះ​មេគណ​ខេត្ត​កំពង់ស្ពឺ ព្រះតេជព្រះគុណ ឌូ វណ្ណឌឿន បាន​មាន​ព្រះ​ថេរដីកា​ថា ការ​ឲ្យ​នូវ​សាធារណៈ​ទាន ឬ​ឲ្យ​ទាន​មិន​រើស​មុខ មិន​ប្រកាន់ គឺ​ជា​ទាន​មាន​គុណធម៌​ខ្ពង់ខ្ពស់ ពីព្រោះ​ទាន​នេះ​ជា​អំពើ​ល្អ ជួយ​មនុស្ស​បណ្ដុះ​គំនិត​ស្រឡាញ់​រាប់​អាន​គ្នា ចេះ​ជួយ​យក​អាសា​គ្នា​ទៅ​វិញ​ទៅ​មក​ដោយ​ស្មោះស្ម័គ្រ ពិសេស​នៅ​ពេល​ដែល​គេ​ជួប​គ្រោះ​អាសន្ន​ទុក្ខ​លំបាក​ផ្សេងៗ​កើត​ឡើង។

ព្រះតេជព្រះគុណ​បាន​បន្ថែម​ថា ការ​ឲ្យ​ទាន​មិន​រើស​មុខ​ក្នុង​សង្គហធម៌ គឺ​ជា​ទាន​តាម​កម្លាំង​សទ្ធា​របស់​បុគ្គល​អ្នក​ឲ្យ​ទាន ដូច​ជា​អ្នក​ខ្លះ​គេ​ឲ្យ​ទាន​ទ្រព្យ​ថវិកា អ្នក​ខ្លះ​ដែល​មាន​ធនធាន​ច្រើន​គេ​ជួយ​កសាង​ផ្លូវ​ថ្នល់ ជីក​ព្រែក សង់​ស្ពាន ដាំ​ដើម​ឈើ ជីក​ស្រះ ជីក​អណ្ដូង សង់​សាលារៀន សង់​មន្ទីរ​ពេទ្យ ។ល។

ព្រះតេជព្រះគុណ ឌូ វណ្ណឌឿន៖ «ដូចជា​គ្រឿង​ស្លៀក​ដណ្ដប់ គ្រឿង​ស្លៀក​ពាក់​ហ្នឹង ដូច​ជា​អាហារភោជន​ទាំង​ឡាយ​ទាំង​ពួង ត្រូវ​ចេះ​ចែក​រំលែក​ទៅ​ដល់​គ្នា​និង​គ្នា ទៅ​ដល់​ប្រជាពលរដ្ឋ​រង​គ្រោះ​ដោយ​ប្រការ​ណា​មួយ​ក្តី គឺ​តាម​វត្ត​អារាម ព្រះសង្ឃ អាចារ្យ គណៈកម្មការ សប្បុរសជន​នានា​ហ្នឹង គឺ​ចែក​រំលែក​នូវ​អ្វី​ដែល​ខ្លួន​មាន​ហ្នឹង អាច​មាន​លទ្ធភាព គឺ​ជួយ​គ្នា​នៅ​ក្នុង​គ្រា​លំបាក ដែល​បុរាណ​យើង​ថា “ស្រឡាញ់​គ្នា​នៅ​គ្រា​ក្រ ស្គាល់​មិត្ត​ល្អ​នៅ​ពេល​មាន​ទុក្ខ” នោះ»

ចំពោះ​ការ​ឲ្យ​ទាន​មិន​រើស​មុខ ឬ​សាធារណៈ​ទាន សម្រាប់​សង្គម​ខ្មែរ​សព្វ​ថ្ងៃ​គេ​ឃើញ​មាន​សប្បុរសជន​មួយ​ចំនួន​នៅ​ក្នុង​ ស្រុក​ខ្លះ និង​ក្រៅ​ស្រុក​ខ្លះ បាន​អនុវត្ត​សង្គហធម៌​ទី​១​នេះ ដោយ​បាន​ចែក​រំលែក​ម្ហូប​អាហារ សម្លៀក​បំពាក់ ថវិកា​ខ្លះ​ដល់​អ្នក​ក្រ​ខ្សត់ ដល់​កុមារ​កំព្រា ឬ​ជួយ​ដល់​អ្នក​ដែល​ជួប​គ្រោះ​មហន្តរាយ​ផ្សេងៗ ដូច​ជា​ទឹក​ជំនន់​ជន​លិច​ភូមិឋាន ផ្ទះសម្បែង ស្រែចំការ។

តួ​យ៉ាង​ដូច​ជា​កាល​ពី​អំឡុង​ទឹក​ជន​លិច​ភូមិ អ្នក​ស្រុក​នៅ​ភូមិ​ព្រែករៃ ស្រុក​ល្វាឯម ខេត្ត​កណ្ដាល កាល​ពី​ក្នុង​ខែ​តុលា ឆ្នាំ​២០១៣ ជាដើម មាន​សប្បុរសជន​នៅ​ក្រៅ​ប្រទេស ដូចជា​ប្រទេស​អូស្រ្តាលី ប្រទេស​អង់គ្លេស បាន​ផ្ដល់​ថវិកា​សម្រាប់​ទិញ​ម្ហូប​អាហារ ត្រីសាច់ និង​អង្ករ​ជា​ច្រើន​តោន ព្រម​ទាំង​សម្ភារៈ​មួយ​ចំនួន​ទៀត ដើម្បី​យក​ទៅ​ចែក​ជូន​ដល់​ប្រជាពលរដ្ឋ​រង​គ្រោះ​ជាង ២០០​គ្រួសារ​នៅ​ទី​នោះ ជា​ពិសេស​គឺ​ជួយ​ដល់​ក្រុម​ស្ត្រី​មាន​ផ្ទៃ​ពោះ និង​ស្ត្រី​ដែល​មាន​កូន​តូចៗ​ក្រោម​អាយុ ៣​ឆ្នាំ។ ការ​ផ្ដល់​ទាន​នេះ គេ​ធ្វើ​ទៅ​តាម​រយៈ​អង្គការ​ក្រៅ​រដ្ឋាភិបាល​នៅ​ក្នុង​ស្រុក គឺ​អង្គការ អ៊ីមផែក ខេមបូឌា (Impact Cambodia)។

នាយិកា​ប្រតិបត្តិ​នៃ​អង្គការ អ៊ីមផែក ខេមបូឌា អ្នកស្រី សំបូរ បាន​បញ្ជាក់​ប្រាប់​ដែរ​ថា នៅ​ក្នុង​ជំនួយ​សង្គ្រោះ​នោះ គឺ​មិន​អាច​គ្រប់គ្រាន់​តាម​តម្រូវការ​ខ្វះខាត​របស់​អ្នក​ភូមិ​ទាំង​អស់​ទេ។ ប៉ុន្តែ​យ៉ាង​ហោច​ណាស់ ក៏​បាន​ជួយ​រំលែក​ទុក្ខ​លំបាក​ខ្វះខាត​ស្បៀង​អាហារ​របស់​អ្នកស្រុក​មួយ​ ចំនួន​ដែល​រង​គ្រោះ​ដោយ​ទឹក​ជំនន់​នៅ​ទី​នោះ​ដែរ ពិសេស​អ្នក​ដែល​ងាយ​រង​គ្រោះ​ជាង​គេ គឺ​ស្ត្រី​មាន​ផ្ទៃ​ពោះ​និង​កុមារ​តូច។

អ្នកស្រី​បន្ត​ថា នៅ​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ​ធ្លាប់​មាន​វប្បធម៌​ចែក​រំលែក​ឲ្យ​ទាន​ដល់​គ្នា​និង​ គ្នា ឬ​ដល់​អ្នក​ដែល​ខ្សត់ខ្សោយ ប៉ុន្តែ​មក​ដល់​សព្វថ្ងៃ វប្បធម៌​ចែក​រំលែក​នេះ​ហាក់​មាន​ការ​ធ្លាក់​ចុះ​ច្រើន។ បញ្ហា​នេះ​អាច​បណ្ដាល​មក​ពី​ខ្វះ​ការ​អប់រំ ឬ​ខ្វះ​ការ​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់​ពី​ផល​ប្រយោជន៍ និង​គុណ​តម្លៃ​នៃ​សង្គហធម៌ ឬ​ធម៌​សង្គ្រោះ​គ្នា។ អ្នកស្រី​បាន​បញ្ជាក់​ទៀត​ថា ដើម្បី​ឲ្យ​សង្គម​ខ្មែរ​មាន​សង្គហធម៌ ផ្ដល់​ភាព​ចម្រើន​រុង​រឿង គឺ​ទាមទារ​ឲ្យ​មាន​ការ​ចូល​រួម​ជួយ​ទាំង​អស់​គ្នា ទាំង​ថ្នាក់​ដឹកនាំ​ប្រទេស​ទាំង​ប្រជាពលរដ្ឋ​គ្រប់​មជ្ឈដ្ឋាន។

អ្នក​ប្រាជ្ញ​ផ្នែក​ព្រះពុទ្ធ​សាសនា​បាន​ប្រាប់​ឲ្យ​ដឹង​ដែរ​ថា នៅ​ក្នុង​ធម៌​សង្គ្រោះ​ទី​១ ការ​ឲ្យ​ទាន គឺ​ជា​ទាន​ផ្ដល់​កម្លាំង​ចិត្ត​មនុស្ស​ឲ្យ​ស្គាល់​ពី​តម្លៃ​នៃ​ការ​ធ្វើ​ អំពើ​ល្អ ឬ​អំពើ​បុណ្យ ពីព្រោះ​មនុស្ស​គ្រប់​រូប​តែងតែ​ប្រាថ្នា​ចង់​បាន​ល្អ និង​សេចក្ដី​សុខ​ចម្រើន។

លោក​បាន​បន្ត​ថា សេចក្ដី​ល្អ​ដែល​មនុស្ស​ត្រូវ​ការ គឺ​មិន​មែន​មាន​តែ​ការ​ឲ្យ​ទាន​ទ្រព្យ​សម្បត្តិ​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ គឺ​គេ​ត្រូវ​ការ​បន្ថែម​ទៀត​នូវ​សេចក្ដី​ល្អ​នៃ​ពាក្យ​សម្ដី​ដែរ។ ហេតុ​ដូច្នោះ​ហើយ​នៅ​ក្នុង​សង្គហធម៌​នោះ​មាន​គោលការណ៍​អប់រំ​មួយ​សំខាន់​ទៀត ដែល​ជា​ធម៌​សង្គ្រោះ​ទី​២ គឺ “ការ​ប្រើ​សម្ដី​ត្រូវ”។ ការ​ប្រើ​សម្ដី​ត្រូវ គឺ​ជា​ធម៌​ល្អ​មួយ​អាច​ជួយ​លើក​ទឹក​ចិត្ត​មនុស្ស​ឲ្យ​ប្រព្រឹត្ត​អំពើ​ល្អ និង​មាន​ទំនុក​ទុក​ចិត្ត​ស្មោះត្រង់​រវាង​គ្នា​និង​គ្នា ហើយ​អាច​ចេះ​ជួយ​រំលែក​ទុក្ខ​គ្នា​ទៅ​វិញ​ទៅ​មក​បាន។

អាចារ្យ​មួយ​រូប​នៅ​ខេត្ត​តាកែវ លោក វ៉ាយ វិបុល បាន​មាន​ប្រសាសន៍​បញ្ជាក់​ពី​វាចា​ត្រូវ​នេះ​ថា គឺ​ការ​ពោល​ពាក្យ​សុចរិត ឬ​វចីសុចរិត ឬ​ពាក្យ​ដែល​ប្រកប​ទៅ​ដោយ​សីលធម៌៖ «គឺ​ពោល​ពាក្យ​ពីរោះ។ ពោល​ពាក្យ​ពីរោះ​បាន​ន័យ​ថា ពោល​ពាក្យ​ផ្អែមល្ហែម​រក​គ្នា​និង​គ្នា។ ការ​មិន​និយាយ​កុហក ការ​មិន​និយាយ​ញុះញង់ បំបែកបំបាក់​សាមគ្គី។ ការ​មិន​និយាយ​ពាក្យ​ទ្រគោះបោះបោក ការ​មិន​ជេរ​ប្រទេច មិន​និយាយ​រោយរាយ​ឥត​ប្រយោជន៍។ ហ្នឹង​ការ​ឲ្យ​ទាន ការ​និយាយ​ពាក្យ​ពីរោះ​នឹង​គ្នា គឺ​ជា​អង្គ​នៃ​សង្គហវត្ថុ»

ក្រៅ​ពី​ប្រើ​វាចា​ត្រូវ​នៅ​ក្នុង​សង្គហធម៌ ឬ​សង្គហវត្ថុ​នៃ​ព្រះពុទ្ធ​សាសនា​នៅ​ក្នុង​ធម៌ ​សង្គ្រោះ​ទី​៣ គឺ​អប់រំ​បណ្ដុះ​គំនិត​មនុស្ស​ឲ្យ​ជួយ​មនុស្ស​ផង​គ្នា​តែ​អ្វី​ដែល​មាន​ ប្រយោជន៍ ដូច​ជា​ផ្ដល់​គំនិត រក​មធ្យោបាយ​ផ្សេងៗ​ក្នុង​ការ​ប្រកប​ការងារ​ចិញ្ចឹម​ជីវិត រស់​នៅ​តែ​ក្នុង​អំពើ​ល្អ​ជាដើម។

មួយ​វិញ​ទៀត នៅ​ក្នុង​ធម៌​សង្គ្រោះ​ទី​៤ នៃ​សង្គហធម៌ គឺ​បង្ហាញ​អំពី​គុណ​តម្លៃ​នៃ​ការ​ប្រព្រឹត្ត​ខ្លួន​របស់​មនុស្ស ដោយ​ប្រកាន់​យក​ធម៌​កណ្ដាល ឬ​តាំង​ខ្លួន​ឲ្យ​នៅ​ស្មោះ​ស្មើ មិន​វាយ​ឫក​ក្រអឺតក្រទម ឆ្មើងកន្ទ្រើង មិន​មាន​អំនួត​អួតអាង ឬ​មិន​បន្ថោក​បន្ទាប​អ្នក​ដទៃ​ឲ្យ​នៅ​ក្រោម​អំណាច​ខ្លួន។

អ្នក​ប្រាជ្ញ​ផ្នែក​ព្រះពុទ្ធ​សាសនា​បាន​បញ្ជាក់​ថា បើ​មនុស្ស​នៅ​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ ឬ​ក្នុង​ពិភពលោក​បាន​នាំ​គ្នា​គោរព​ស្រឡាញ់ និង​អនុវត្ត​តាម​គោលការណ៍​ធម៌​សង្គ្រោះ​ទាំង​៤​យ៉ាង​នៃ​សង្គហធម៌​នោះ គេ​ទាំង​អស់​គ្នា​នឹង​រស់​នៅ​ជាមួយ​គ្នា​ប្រកប​ដោយ​សេចក្ដី​សុខ​សន្តិភាព និង​ភាព​សម្បូរ​សប្បាយ​រុងរឿង៕

សាររបស់ជនជាតិកូរ៉េម្នាក់ ចំពោះប្រជាជនហ្វីលីពីន


1146667_530954490310544_2043301383_nសរសេរដោយ ចែយូន គីម

បកប្រែក្រៅផ្លូវការដោយ បុត្រាខ្មែរ

កំណត់អ្នកបកប្រែ៖ យោងតាមសំណូមពររបស់អ្នកស្រី Nancy Lee, គាត់បានសុំអោយខ្ញុំ ជួយបកប្រែអត្ថបទនេះ ដើម្បីចែកជូនដល់ជនជាតិខ្មែរអាន និងដើម្បីបំផុសព្រលឹងវិញាណ នៃភាពជាតិនិយម នៅក្នុងដួងចិត្តខ្មែរគ្រប់ទីកន្លែង។ បន្ទាប់ពីអានអត្ថបទនេះរួច យើងអាចនឹងទទួលបាន នូវការជំរុញចិត្ត និងគំនិតខ្លះៗ ថាតើប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង គេបានប្រឹងប្រែងយ៉ាងណា ទម្រាំតែគេ អាចក្លាយទៅជាប្រទេសសេដ្ឋី និងអាចឈរនៅក្នុងចំណោម ប្រទេសមានឥទ្ធិពលផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចខ្លាំង។ ខ្ញុំបានឆ្លៀតពេលវេលាផ្ទាល់ខ្លួន ធ្វើការបកប្រែឆៅៗ ទៅតាមលទ្ធភាពដែលខ្ញុំអាចធ្វើបាន។ បើមានការឆ្គាំឆ្គង ឬឃើញមានកំហុស សូមជួយផ្ដល់យោបល់ផង។ សូមអរគុណ។

ជនជាតិ ហ្វីលិពីនតែងតែត្អូញត្អែ អំពីអំពើពុករលួយនៅក្នុងប្រទេសហ្វីលីពីន។ តើអ្នកគិតថា អំពើពុករលួយ ពិតជាបញ្ហារបស់ហ្វីលីពីនឬ? ខ្ញុំពុំគិតដូច្នោះឡើយ។ ខ្ញុំជឿយ៉ាងមាំថា បញ្ហាគឺកង្វះនៃសេចក្ដីស្រឡាញ់ ចំពោះប្រទេសហ្វីលីពីន។

ជាដំបូង, សុំអនុញ្ញាតអោយខ្ញុំ និយាយអំពីប្រទេសរបស់ខ្ញុំ, គឺប្រទេសកូរ៉េ។ វាអាចជួយអោយអ្នក យល់អំពីអ្វីដែលខ្ញុំចង់បញ្ជាក់។ បន្ទាប់ពីសង្គ្រាមកូរ៉េ, កូរ៉េខាងត្បូង គឺជាប្រទេសដ៏ក្រីក្របំផុតក្នុងលោក។ ជនជាតិកូរ៉េ បានចាប់ផ្ដើមពីបាតដៃទទេ ពីព្រោះប្រទេសទាំងមូល ខ្ទេច​ខ្ទី​អស់បន្ទាប់ពី​សង្គ្រាម, ហើយយើងពុំមានធនធានធម្មជាតិអ្វីឡើយ។

ប្រជាជនកូរ៉េ ធ្លាប់និយាយអំពីប្រទេសហ្វីលីពីន, ដ្បិតអី កាលណោះ, ប្រជាជនហ្វីលីពីន មានខ្លាំងណាស់នៅ នៅក្នុងទ្វីបអាស៊ី។ យើងបានច្រណែន នឹងប្រជាជនហ្វីលីពីន។ ប្រជាជនកូរ៉េ ពិតជាចង់បាន អោយដូចនឹងអ្វី ដែលប្រជាជនហ្វីលីពីនមាន។ ជនជាតិកូរ៉េជាច្រើន បានដោយសារការស្រេកឃ្លាន។ ឳពុកខ្ញុំ និងបងប្អូនប្រុសរបស់ខ្ញុំ ក៏បានស្លាប់ដោយសារការស្រេកឃ្លាន។ រដ្ឋាភិបាលកូរ៉េ ពុករលួយយ៉ាងខ្លាំងនៅកាលនោះ ហើយសព្វថ្ងៃក៏នៅតែពុករលួយ ហួសពីការស្មាន, ប៉ុន្តែប្រទេសកូរ៉េអាចអភិវឌ្ឍយ៉ាងសម្បើម ដោយព្រោះតែប្រជាជនកូរ៉េ ពិតជាបាន​ប្រឹង​ប្រែង អស់​ពីជម្រៅចិត្តដើម្បីប្រយោជន៍រួម ជាមួយនឹងភាពស្នេហាជាតិ យ៉ាងសន្ធោសន្ធៅ។

ប្រជាជនកូរ៉េ ពុំបានប្រឹងប្រឹងសម្រាប់តែខ្លួនគេប៉ុណ្ណោះទេ, ប៉ុន្តែថែមទាំងបានប្រឹងប្រែង សម្រាប់អ្នកជិតខាង និងប្រទេសរបស់ខ្លួនផងដែរ។ ការសិក្សាអប់រំ បានបំផុសចិត្តយុវជន អោយលុះទៅដោយ ព្រលឹងវិញាណនៃភាពជាតិនិយម។

កាលពីសែសិបឆ្នាំកន្លងទៅ, លោកប្រធានាធិបតី ប៉ាក់ បានឡើងកាន់អំណាច ដើម្បីធ្វើការកែទម្រង់ប្រទេសកូរ៉េ។ លោកបានព្យាយាមបុលបំណុល ពីប្រទេសផ្សេងៗ, ប៉ុន្តែលោកពុំអាចស្វែង​រកឥណទាន និងទាក់ទាញការវិនយោគទុនបរទេសបាន​ឡើយ ពីព្រោះស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ចកូរ៉េខាងត្បូង ពិតជាដុនដាបក្រៃលែង។ កាលណោះ, ប្រទេសកូរ៉េមានរោងចក្រចំនួនបីប៉ុណ្ណោះ។ ដូច្នេះ, លោក ប៉ាក់ បានបញ្ជូនកម្មកររ៉ែ និងគិលានុបដ្ឋាជាច្រើននាក់ ទៅកាន់ប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ ដើម្បីអោយពួកគេអាចផ្ញើប្រាក់ មកកាន់ប្រទេសកូរ៉េវិញ សម្រាប់សាងសង់រោងចក្រ។ ពួកគេត្រូវតែឆ្លងការពិសោធន៍ដ៏ជូរចត់។

នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៤, លោកប្រធានាធិបតី ប៉ាក់ បានធ្វើទស្សនកិច្ច ទៅកាន់ប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ ដើម្បីសុំខ្ចីប្រាក់។ ជនជាតិកូរ៉េរាប់រយនាក់ បានមកកាន់អាកាសយានដ្ឋាន ដើម្បីស្វាគមន៍លោក ហើយពួកគេបានស្រក់​ទឹក​ភ្នែក ដោយក្ដីរំភើបខ្លាំង នៅពេលដែលពួកគេបានឃើញលោក។ គេបានសួរទៅកាន់លោកថា៖ “លោកប្រធានាធិបតី, តើនៅពេលណា ពួកយើងនឹងបានប្រសើរ?” នោះគឺជាសំនួរតែមួយគត់ ដែលគេចោមរោមសួរលោក។ លោកប្រធានាធិបតី ប៉ាក់ បានទ្រហ៊ោរយំជាមួយពួកគេ ហើយបានសន្យាចំពោះគេពួកថា ប្រទេសកូរ៉េនឹង​មាន ជីវភាព​ល្អប្រសើរ ប្រសិនបើម្នាក់ៗ ប្រឹងប្រែងដើម្បីកូរ៉េ។ ប្រធានាធិបតីអាល្លឺម៉ង់ បានទទួលការចាប់ចិត្តខ្លាំង​ ហើយបានផ្ដល់ឥណទាន ដល់ប្រទេសកូរ៉េ។ ដោយហេតុដូច្នោះឯង ដែលប្រធានាធិបតី ប៉ាក់ អាចសាងសង់រោងចក្រជាច្រើន នៅប្រទេសកូរ៉េ។ គាត់តែងតែសុំអោយជនជាតិជាតិកូរ៉េ ស្រឡាញ់ប្រទេសរបស់ខ្លួន ចេញពីជម្រៅដួងចិត្ត។

អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ និងវិស្វករសញ្ជាតិកូរ៉េ នៅសហរដ្ឋអាមេរិកជាច្រើន បានត្រឡប់មកកាន់ប្រទេសកូរ៉េវិញ ដើម្បីជួយអភិវឌ្ឍប្រទេស ពីព្រោះពួកគេ ចង់អោយប្រទេសរបស់ខ្លួន មានជីវភាពល្អប្រសើរ។ ទោះជាពួកគេបានទទួលប្រាក់ខែតិចក្ដី ក៏ពួកគេបានប្រឹងប្រែងអស់ពីចិត្ត ដើម្បីប្រទេសកូរ៉េ។ គេតែងតែមានសង្ឃឹមថា កូនចៅរបស់គេ នឹងរស់នៅនៅក្នុងប្រទេសមួយ ដែលមានជីវភាពល្អប្រសើរ។

ឳពុកម្ដាយរបស់ខ្ញុំ តែងតែបាននាំខ្ញុំ ទៅកាន់កន្លែងនានា ដែលមានជនក្រីក្រ និងអ្នកពិការរាងកាយរស់នៅ។ ពួកគេចង់អោយខ្ញុំ យល់អំពីជីវិតរបស់ពួកគេ និងជួយពួកគេ។ ខ្ញុំក៏ធ្លាប់បម្រើការងារជូនវិហារកាតូលិកផងដែរ កាលដែលខ្ញុំនៅក្នុងជួរកងទ័ព។ រឿងតែមួយគត់ ដែលខ្ញុំបានទទួល តាមការអប់រំរបស់វិហារកាតូលិក គឺថា យើងត្រូវតែស្រឡាញ់ភូមិរបស់យើង, ហើយខ្ញុំ បានស្រឡាញ់ភូមិរបស់ខ្ញុំ។ តើអ្នកដែលមានដែលស្រក់ទឹកភ្នែក ដើម្បីប្រទេសហ្វីលីពីនទេ? ខ្ញុំបានយំបួនប្រាំដងមកហើយ ដើម្បីប្រទេសរបស់ខ្ញុំ។ ខ្ញុំក៏បានយំដើម្បីប្រទេសហ្វីលីពីនផងដែរ, ពីព្រោះមានមនុស្សក្រខ្សត់ច្រើនណាស់។

ខ្ញុំបានទៅកាន់ពន្ធនាគារ ប៊ីលីប៊ីដ នៅប្រទេសហ្វីលីពីន។ អ្វីដែលបានធ្វើអោយខ្ញុំក្រៀមក្រំ​​នោះ គឺនៅក្នុងពន្ធនាគារ មានអ្នកដែលគ្មានចិត្តស្នេហាអ្វីទាល់តែសោះ ចំពោះប្រទេសជាតិរបស់ខ្លួន។ គេបានទៅធ្វើការទាំងហ្វូងៗ អោយព្រះវិហារ។ គេអធិស្ថានរាល់ថ្ងៃ។ ប៉ុន្តែទោះជាយ៉ាងណាក្ដី គេពុំស្រឡាញ់ហ្វីលីពីនទេ។ ខ្ញុំបាននិយាយជាមួយទណ្ឌិតពីរនាក់ នៅឯមន្ទីរឃុំឃាំងដែលមានកម្រិតសន្តិសុខខ្ពស់បំផុត ហើយពួកគេទាំងពីរ បាននិយាយថា គេនឹងចាកចេញពីប្រទេសហ្វីលីពីនភ្លាម បន្ទាប់ពីការដោះលែង​។ គេបាននិយាយថា គេនឹងចាប់ផ្ដើមជីវិតថ្មី នៅឯប្រទេសផ្សេង ហើយលែងត្រឡប់មកកាន់ហ្វីលីពីនវិញ។

ជនជាតិ កូរ៉េជាច្រើន មានការស្រឡាញ់ជ្រាលជ្រៅ​ ចំពោះប្រទេសកូរ៉េ, ដូច្នេះហើយ ទើបយើងអាចចែករំលែកទ្រព្យធន ជាមួយនឹងអ្នកជិតខាង។ ថៅកែរោងចក្រ និងថៅកែក្រុមហ៊ុន បានបែងចែកភាគចំណេញ​ ជូនអ្នកធ្វើការរបស់គេបានយ៉ាងសមរម្យ ដើម្បីអោយអ្នកទាំងនោះ អាចទិញអ្វីដែលគេត្រូវការ និងសន្សំប្រាក់ទុក ដើម្បីអនាគតកូនចៅរបស់គេ។

កាលដែល ខ្ញុំនៅប្រទេសកូរ៉េ, ខ្ញុំមានជំនឿយ៉ាងរឹងមាំ ហើយចង់ក្លាយទៅជាបព្វជិត។ យ៉ាងណាមិញ, ពេលខ្ញុំមនកដល់ហ្វីលីពីន ខ្ញុំបានបាត់បង់ជំនឿទាំងស្រុង។ ខ្ញុំវង្វេងវង្វាន់នឹងគំហើញនៃស្ថានភាពជាច្រើន ដ៏មិនគួរអោយជឿ នៅក្នុងប្រទេសហ្វីលីពីន។ កុមារនៅតាមដងផ្លូវ តែងតែធ្វើអោយខ្ញុំក្រៀមក្រំ​​, ហើយខ្ញុំបានឃើញពួកគេ ជារៀងរាល់ថ្ងៃ។ ហ្វីលីពីន គឺជាប្រទេសតែមួយគត់ ដែល​កាន់​សាសនាកាតូលិក នៅក្នុងទ្វីបអាស៊ីទាំងមូល, ប៉ុន្តែមានអ្នកក្រខ្សត់យ៉ាងច្រើននៅទីនោះ។ មនុស្សម្នានាំគ្នាទៅបន់ព្រះនៅឯ​វិហារ រៀងរាល់ថ្ងៃអាទិត្យ, ប៉ុន្តែពុំមានអ្វី ត្រូវបានផ្លាស់ប្ដូរសោះឡើយ។

ឳពុកម្ដាយខ្ញុំ បានមកដល់ហ្វីលីពីន កាលពីសប្តាហ៍មុន ហើយពួក​គាត់ បានឃើញស្ថានភាពទាំងនេះ។ ពួកគាត់បានប្រាប់ខ្ញុំថា កាលគាត់នៅពីក្មេង, ប្រទេសកូរ៉េក្រីក្រ ជាងហ្វីលីពីនសព្វថ្ងៃទៅទៀត។ ពួកគាត់ខ្លោចចិត្តជាខ្លាំង ដែលឃើញមានអ្នកសុំទាន និងក្មេងអភ័ព្វនៅតាមដងផ្លូវ មានចំនួនច្រើនបែបនេះ។ នៅពេលដែលពួកយើង ធ្វើដំណើរទៅកាន់ ក្រុងប៉ាសាងចាន នៃខេត្តឡាហ្គូណា, ខ្ញុំបានបង្ខំអោយពួកគាត់ ធ្វើដំណើរតាមទូក ដើម្បី​សប្បាយ​នឹង​ការ​ធ្វើ​ដំណើរ។ យ៉ាងណាក្ដី, ពួកគាត់ពុំសប្បាយចិត្តឡើយ បន្ទាប់ពីជិះទូករួច។ ពួកគាត់បាននិយាយថា គាត់មិនចេះទូកទៀតទេ ពីព្រោះពួកគាត់ មានក្ដីអាណិតអាសូរខ្លាំងណាស់ ចំពោះអ្នករត់ទូក, ដ្បិតអី អ្នករត់ទូក ក្រខ្សត់តោកយ៉ាក ហើយមានរាងកាយតូចស្ដើង។ មនុស្សភាគច្រើន ជិះទូកសម្រាប់ជាការកំសាន្តប៉ុណ្ណោះ។ ប៉ុន្តែដោយព្រោះតែក្ដីស្រឡាញ់ចំពោះពួកគេ, ឳពុកម្ដាយរបស់ខ្ញុំ ពុំបានទទួលការសប្បាយអ្វីឡើយ។

ម្ដាយរបស់ខ្ញុំដែលបាន បម្រើការងារ ជូនវិហារកាតូលិក តាំងពីខ្ញុំនៅតូចមកនោះ បានប្រាប់ខ្ញុំថា ប្រសិនបើយើងទៅកាន់ការជំនុំគ្នា (ពិធីសាសនា) ដោយគ្មានការផ្លាស់ប្ដូរខ្លួនឯងអ្វីទាល់តែសោះនោះ, ពួកយើងពុំមែន ជាអ្នកកាតូលិកពិតប្រាកដទេ។ ជំនឿគួរតែមកជាមួយនឹងសកម្មភាព។ គាត់បានបន្ថែមទៀតថា កូនត្រូវតែស្រឡាញ់ជនជាតិហ្វីលីពីន ហើយធ្វើល្អចំពោះគេ ពីព្រោះពួកយើងទាំងអស់ គឺដូចគ្នា ហើយបានទទួលការស្រឡាញ់ ពីព្រះជាម្ចាស់ដូចគ្នា។ ខ្ញុំចង់អោយទំហំនៃក្ដីស្រឡាញ់ របស់ជនជាតិហ្វីលីពីន ចំពោះភូមិរបស់គេ និងប្រទេសរបស់គេ មានជម្រៅស្មើនឹងក្ដីស្រឡាញ់ ដែលគេមានចំពោះព្រះជាម្ចាស់ ដើម្បីអោយពួកគេ មានជីវភាពល្អប្រសើរ។

ខ្ញុំច្បាស់ក្នុងចិត្តណាស់ថា សេចក្ដីស្រឡាញ់ គឺជាកូនសោរសំខាន់ ដែលជនជាតិហ្វីលីពីន គួរតែចងចាំ។ យើងមិនអាចផ្លាស់ប្ដូរ រចនាសម្ព័ន្ធដ៏ប្រឡាក់ប្រឡូស ដោយអំពើបាប នៅក្នុងពេលតែ​មួយ​នោះឡើយ។ វាគួរតែចាប់ផ្ដើមពីមនុស្សម្នាក់ [ទៅមនុស្សម្នាក់]។ ការស្រឡាញ់ ត្រូវតែចាប់ផ្ដើមឡើង នៅក្នុងខ្លួនគ្រប់គ្នា, ពីរង្វាស់តូច ហើយត្រូវពង្រីកអោយដុះដាល។ រឿងជាច្រើន អាចនឹងកើតឡើង កាលណាយើងបើកចំហ ទទួលយកការស្រឡាញ់។ ចូរទុកគំនិតរើសអើង (ការវាយតម្លៃទុកជាមុន) របស់យើងទៅម្ខាង ហើយនាំគ្នាក្រឡេកមើលក្ដីបារម្ភ ជាមួយនឹងកែវភ្នែកថ្មីស្រស់។

ខ្ញុំរកឃើញថា មនុស្សគ្រប់រូប សុទ្ធតែមានតម្លៃ ធួននឹងទទួលបាននូវការស្រឡាញ់។ ចូរទុកចិត្តចំពោះក្ដីស្រឡាញ់, ពីព្រោះវាអាចធ្វើអោយការផ្លាស់កើត​មាន​ឡើង។ ក្ដីស្រឡាញ់ ផ្លាស់ប្ដូរអ្នកនិងខ្ញុំ។ វាផ្លាស់ប្ដូរមនុស្ស, បរិបទនៃមនុស្ស, និងទំនាក់ទំនងនៃមនុស្ស។ វាផ្លាស់ប្ដូរពិភពលោក។ សូមមេត្តា ស្រឡាញ់ភូមិរបស់អ្នក និងប្រទេសរបស់អ្នក។

ព្រះយេស៊ូ គ្រិស្ទ បានមានព្រះបន្ទូលថា អ្វីដែលអ្នកធ្វើដាក់អ្នកដទៃ គឺជាអ្វីដែលអ្នកធ្វើដាក់ព្រះអង្គ។ នៅហ្វីលីពីន មានព្រះអាទិទេព សម្រាប់មនុស្សដែលត្រូវគេធ្វើបាប និងត្រូវគេបោះបង់។ មានព្រះអាទិទេព ដែលយំស្រែក ទាររកសេចក្ដីស្រឡាញ់។ បើអ្នកមានកូន, ចូរបង្រៀនកូនរបស់អ្នក អោយចេះស្រឡាញ់ហ្វីលីពីន។ បង្រៀនកូនថា ហេតុអ្វីបានជាគេ ត្រូវតែស្រឡាញ់ភូមិរបស់គេ និងប្រទេសរបស់គេ។ អ្នកបានដឹងស្រាប់ហើយថា ព្រះជាម្ចាស់នឹងសព្វព្រះហឫទ័យក្រៃលែង ប្រសិនបើអ្នក ស្រឡាញ់មនុស្សដទៃ។

តែប៉ុណ្ណឹងឯង ដែលខ្ញុំសុំពិតប្រាកដ ពីអ្នកទាំងអស់គ្នា ដែលជាជនជាតិហ្វីលីពីន។៊

Don’t Quit!


When things go wrong, as they sometimes will,
When the road you’re trudging seems all uphill,
When the funds are low and the debts are high,
And you want to smile, but you have to sigh,
When care is pressing you down a bit,
Rest, if you must, but don’t you quit.

Life is queer with its twists and turns,
As every one of us sometimes learns,
And many a failure turns about,
When he might have won had he stuck it out;
Don’t give up though the pace seems slow–
You may succeed with another blow.

Often the goal is nearer than,
It seems to a faint and faltering man,
Often the struggler has given up,
When he might have captured the victor’s cup,
And he learned too late when the night slipped down,
How close he was to the golden crown.

Success is failure turned inside out–
The silver tint of the clouds of doubt,
And you never can tell how close you are,
It may be near when it seems so far,
So stick to the fight when you’re hardest hit–
It’s when things seem worst that you must not quit.

~ author unknown ~

istock_000002368152-don2527t-quit-665x442

វិន័យ ៦​ យ៉ាង​ ដើម្បីជីវិត​រីករាយ និង​រីកចម្រើន


Five rules to live happier

វិន័យមួយ​ទៀត ដើម្បី​ភាព​ចម្រើន គឺ​ត្រូវ​ទម្លាយព្រំដែនគំនិត, ដ្បិត​អី កាល​ណា​យើង​កំណត់គំនិត​យើង​ប៉ុនណា យើង​គិត​បាន​តែប៉ុននោះ, ហើយ​កាល​ណា​យើង​គិត​បាន​ប៉ុនណា យើង​ក៏​មិន​អាច ធ្វើ​អោយ​បាន​លើ​សពីនោះ។ សក្ដានុពល​នៃ​ជីវិតគ្មាន​ព្រំដែន, កុំ​បណ្ដោយ​អោយ​ខ្លួនឯង ស្ថិតលង់​នៅ​ក្នុង​ក្រប​ខ័ណ្ឌ នៃ​ទំនៀមទម្លាប់ និង​ប្រពៃ​ណីណា ដែល​ជា​ឧបសគ្គប្រឆាំងនឹងការអភិវឌ្ឍ​​ខ្លួន​ឯង។

 

កម្ម​ – Karma


កាលណានិយាយដល់កម្ម (Karma) ខ្មែរភាគច្រើន តែងគិតដល់ជាតិមុន ជាតិក្រោយ ហើយនៅក្នុងលក្ខណៈអវិជ្ជមាន។ កម្ម គឺមានន័យត្រឹមតែជា អំពើ; ទោះអំពើល្អក្ដី អាក្រក់ក្ដី ក៏ហៅថា កម្ម (កម្មជាកុសល, កម្មជាអកុសល។ ប៉ុន្តែដោយសារ ពិសោធន៍ជីវិត របស់យើងភាគច្រើន ជួបតែរឿងអាក្រក់, យើងក៏នឹកដល់ តែចំណុចអវិជ្ជមាន។

យោងទៅតាម ការបង្រៀនរបស់លោក ឡៅ ស៊ី ដែលជាទស្សនវិទូចិន ដ៏ល្បីល្បាញម្នាក់ នៅក្នុងសម័យបុរាណ, ច្បាប់កម្ម[ផល] មានលំនាំដូចតទៅថា៖
“ចូរប្រយ័ត្ននឹងគំនិត ដ្បិតវាក្លាយជាអំពើ;
ចូរប្រយ័ត្ននឹងអំពើ ដ្បិតវាក្លាយជាទម្លាប់;
ចូរប្រយ័ត្ននឹងទម្លាប់ ដ្បិតវាក្លាយជាចរិត;
ចូរប្រយ័ត្ននឹងចរិត ដ្បិតវាក្លាយទៅជាវាសនា។”

នេះគឺជាការពិត ហើយគឺជាដំណើរការនៃច្បាប់កម្ម[ផល]។ កាលណាយើងបណ្ដុះគំនិតល្អ, គំនិតដែលធ្វើអោយយើងរីករាយ, ដែលធ្វើអោយយើង មានចិត្តសប្បុរស, ដែលបណ្ដុះប្រឌិតញាណ, ដែលជំរុញអោយយើង ធ្វើរឿងល្អៗ… វាចារបស់យើង ក៏នឹងឆ្លុះបញ្ចាំង នូវភាវៈនៃសតិរបស់ខ្លួនដូច្នោះដែរ។010113-dt