អ្វីដែលយកបានមក ដោយការប្រឹងប្រែង តាមភាពសុចរិតទៀងត្រង់ ពិតជាធ្វើឲ្យយើង មានកម្លាំងចិត្តខ្ពស់ ហើយមានភាពនឹងធឹង។ អ្វីដែលបានមក ដោយកេងប្រវញ្ចកម្លាំងអ្នកដទៃ អាចឲ្យយើងដោះទាល់រួចមួយគ្រា ប៉ុន្តែកម្លាំងចិត្តចុះខ្សោយ ព្រោះដឹងថាខ្លួន គឺជាមនុស្សគ្មានតម្លៃ សមនឹងអាការៈខាងក្រៅ ហើយតែងតែមានចិត្តស្រាល រអៀសខ្លួន ភ័យខ្លាចគ្រប់យ៉ាង។

 

 

ផ្លែល្វា


ផ្លែល្វា

លោកផ្តាំបុត្រភ្ញា កូនអើយផ្លែល្វា ស្អាតតែខាងក្រៅ
ក្នុងវិញសែនល្អក់ ពេញដោយដង្កូវ កុំរាប់នាំខ្លៅ ខ្មៅខូចសន្តាន។

នេះជាគំនិត មួយជ្រុងល្អន់ល្អិត លោកផ្តាំគ្រប់ប្រាណ
តែល្វាខ្លះវិញ សាច់ល្អកល្យាណ អាចធ្វើជ្រក់បាន ឆីឆ្ងាញ់ពិសា។

ល្វាមានគ្រប់បែប ល្វាល្អអាចសេព ពុំមានទោសា ល្វាខ្លះមមង់ ឆីឈឺផ្ទៃផ្សា ល្វាខ្លះល្អជា ឆីឆ្ងាញ់ពេញចិត្ត។

ច្នេះពេលយើងស្តាប់ ឧិ!បុត្រគួរគាប់ កុំភ្លេចពិនិត្យ ពិចារណ៍វិភាគ វែកញែកការពិត កុំជឿទាំងល្ងិត ភ្លេចមើលផ្លូវផ្សេង។

ផ្លូវល្អមានច្រើន សូមពៅក្រវើន បង្កើនច្រើនខ្នែង ញែកផ្លូវស្រាវជ្រាវ អោយឃើញច្បាស់ទែង ប្រទះផ្លូវផ្សេង សូមចែងចែកញាតិ។

កុំថាតាមគ្នា ត្រឹមតែមួយឃ្លា ពុំបែកព្រោងព្រាត
បើមិនស្គាល់ច្បាស់ ស្រាវជ្រាវកុំឃ្លាត នោះពៅវរនាថ ដឹងច្រើនភ្លឺច្រើន។

អ្នកស្រី កែវច័ន្ទបូរណ៍

Image

THE KHMER MENTALITY


(Based on a 1997 translation of the original Khmer text, “Proloeng Khmer,” published in 1973)

Author: Professor Sar Sarun (deceased)
Faculty of Arts and Human Sciences
University of Phnom Penh
Editing author: Khmer Aphiwath Group
Publisher: Khmer Aphiwath Group, Melbourne, Australia
Translator: Kua Cham
Further Edited 2003 for the Khmer Institute by Vannareth Lamm and William Snyder

 

The First Root:             MATRIARCHY

A principal component of the Khmer mentality is matriarchy.  At all levels of organization within Khmer society, ranging from family life to national government, the accepted leader or decision-maker is a woman.

This pattern dates back to the beginnings of our recorded history.  During the Funan Period we had as our monarch a queen known variously as “Soma,” “Liev Yi,” or “Neang Neak.”  An Indian prince known as “Kaodinhya” (Indian name), “Hun Tien” (Chinese name), or “Preah Thong” (traditional Khmer name) conquered the nation of Funan and eventually married the Khmer queen.  During the wedding the prince followed the queen, and held on to the edge of her scarf so as not to be distracted by his surroundings.

Our Khmer ancestors carved this story into the walls of Angkor to remind us of the ancient origins of our matriarchy.  At present-day royal weddings, custom still requires the groom to hold the edge of the bride’s scarf.  For ordinary people as well, matriarchy is a basic principle of social organization.  This can be seen in the titles of important positions, in educational maxims, and in common social beliefs.

A)  Within the family, female titles normally precede male ones:

  • “mother and father”

  • “grandmother and grandfather”

  • “aunt and uncle” 

B)  In the armed forces, important titles include:

  • “mother of the army” (army chief)

  • “mother of the command” (commander)

  • “deputy mother of the command” (deputy commander)

C) Government titles include:

  • “mother of the commune” (commune leader)

  • “mother of the town” (mayor)

  • “mother of the district” (district councilor)

  • “mother of the block” (block representative for a group of ten households)

D) An educational maxim: បន្ត​ការ​អាន

ចេះឯង តោងក្រែងចេះគេ


Image

កាលពីព្រេងនាយ មាននិស្សិតម្នាក់ ទើបតែបានបញ្ចប់ឧត្តមសិក្សា ហើយក៏លាគ្រូ ត្រឡប់ទៅ ស្រុកកំណើតវិញ។ នៅតាមផ្លូវទៅផ្ទះ គាត់ត្រូវធ្វើដំណើរ កាត់ទន្លេមួយ ដោយជិះទូក។ នៅខណៈពេល ធ្វើដំណើរ ពូអ្នកចែវទូក ចែវបណ្តើរ និយាយពីនេះ ពីនោះ បណ្តើរ ប៉ុន្តែនិស្សិត យើងមានអារម្មណ៍ រំខានក្រៃលែង ព្រោះ គេយល់ថា អ្វីដែលអ្នក ចែវទូកនិយាយ សុទ្ធតែជាពាក្យ មិនបានការ… ជាមនុស្ស«គ្មានគំនិត» ចេះតែប្រើកម្លាំង បាយចែវទូក។ ទ្រាំលែងបាន និស្សិតយើងក៏បន្លឺឡើងថា៖

-ពូឯងនិយាយច្រើនណាស់! បើពូឯងចូលចិត្ត និយាយច្រើនម្លឹងៗ ឥឡូវខ្ញុំសួរពូឯងមើល តើទស្សនវិជ្ជាជាអ្វី?

ពូចែវទូក៖

-ឧិលោកក្មួយអ្ហើយ! ពូមិនដឹងទេ … តាំងពីធំដឹងក្តីមក ពូចេះតែធ្វើស្រែ និងចែវទូកចម្លងអ្នកដំណើរប៉ុណ្ណោះ។

និស្សិត៖

-គួរឲ្យស្តាយដែរ! គ្រាន់តែទស្សនៈវិជ្ជាជាអ្វី ក៏ពូឯងមិនដឹង។ ជីវិតពូឯងគ្មានន័យទេ ស្លាប់អស់ ៤៥% បាត់ទៅហើយ!

ពូអ្នកចែវទូក ពុំបានយកចិត្តទុកដាក់ នឹងសម្តីឡែបខាយ របស់និស្សិតយើងឡើយ, គាត់គិតតែពីគាស់ច្រវា ហើយចាប់ផ្តើមនិយាយ ពីនេះពីនោះបន្តទៀត។

និស្សិតយើង កាន់តែរងការរំខាន ក្នុងចិត្តថែមទៀត ដោយនឹកថា និយាយឲ្យប៉ុណ្ណឹង ហើយ គាត់នៅតែ មិនយល់ន័យ ហើយនៅតែបើក មាត់និយាយទៀត។ ទ្រាំមិនបាន និស្សិតយើងក៏បន្លឺឡើងទៀតថា៖

-ចុះពូឯងដឹងថាចិត្តសាស្ត្រជាអ្វីទេ?

ពូអ្នកចែវទូក ក៏ឆ្លើយតបទៅ និស្សិតនូវពាក្យដដែល។

និស្សិត៖

-ហាស់! ហាស់! ហាស់! នេះបានហៅថា កើតមក ស្ពាយល្ងង់មកតាម … សមជាអ្នក ប្រើតែកម្លាំងបាយមែន! សូម្បីតែចិត្តសាស្ត្រជាអ្វី ក៏ពូឯងមិនស្គាល់… ហឺយ!!! ជីវិតរបស់ ពូឯងស្លាប់អស់ ៩០% បាត់ទៅហើយ។

ពូអ្នកចែវទូក បានយល់ច្បាស់ អំពីការប្រមាថនេះ គាត់នឹកឆួលក្នុងចិត្ត ប៉ុន្តែគាត់ខំ សម្រួលអារម្មណ៍ ហើយដកដង្ហើម មួយយ៉ាងវែង ដើម្បីទប់កំហឹង។ គាត់ដឹងថា និស្សិត ម្នាក់នេះមិនចូលចិត្ត ឲ្យគាត់និយាយអ្វី រំខានត្រចៀកគេទេ។ គាត់ក៏ឈប់ និយាយស្តី សម្ងំគាស់ច្រវាបន្ត សំដៅទៅត្រើយម្ខាង។

ពេលធ្វើដំណើរដល់ ពាក់កណ្តាលទន្លេ ស្រាប់តែផ្ទៃមេឃ ដ៏ស្រស់ថ្លា ប្រែជាខ្មៅងងិត ព័ទ្ធដោយពពួកខ្មៅខ្មួលខ្មាញ់ និងធ្លាក់ខ្យល់ខ្លាំង ត្រជាក់ស្រឺត ស្រៀវស្រាញ ដល់ឆ្អឹងខ្នង អ្នកទាំងពីរ។ ពូអ្នកចែវទូក ដឹងសភាពការណ៍ ក៏សួរទៅកាន់និស្សិត យើងថា៖

_លោកក្មួយចេះហែលទឹកទេ?

និស្សិត មិនខ្ចីឆ្លើយ គ្រាន់តែគ្រវីក្បាល។ គ្រាន់តែនិស្សិត យើងគ្រវីក្បាល មិនទាន់ផុត ព្យុះធំមួយ ក៏លេចធ្លោឡើង ចំពោះមុខអ្នកទាំងពីរ។

ពូអ្នកចែវទូកស្រែកខ្លាំងៗថា៖

-មើលទៅ ជីវិតក្មួយ ស្លាប់ ១០០% ហើយ នៅពេលនេះ។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ សូមឲ្យក្មួយ មានសំណាងល្អណ៎ា! ពូហែលទៅកាន់ច្រាំង ទន្លេមុនហើយ។

ឯវំ ក្រសាំងកប់ បុកលាយត្រប់ក្តគោ៚

ដំណឹងការងារ ជាមួយ ​មូលនិធិឧត្តុង្គ


តំណែងៈ គ្រូ/អ្នកណែនាំ

ការពិពណ៌នាអំពីការងា

ករណីយកិច្ច និង ការទទួល ខុសត្រូវៈ លោកគ្រូ-អ្នកគ្រូ/អ្នក​ណែនាំ មាន​មុខនាទី​សំខាន់​បំផុតនៅ​ក្នុង​ជីវិត​សិស្ស​ជ្រើស​រើស​​និមួយៗ។ ដូច្នេះ បេក្ចជនម្នាក់ៗ ត្រូវ​តែ​មាន​គុណភាពឲ្យ​សមស្រប​តាម​លក្ខណៈ​ដូច​បាន​រាយខាង​ក្រោម​នេះ៖

  • ត្រូវមានសមត្ថភាព​គ្រប់​គ្រាន់​​ក្នុង​ការ​ជួយណែនាំ​សិស្ស​ធ្វើ​កិច្ចការ ​សាលា​ឲ្យ​បាន​ពេញលេញ​ចំពោះ​មុខ​វិជ្ជា​ដែល​​​សិស្សត្រូវ​ការ​ឲ្យ​ជួយ។
  • មាន​សមត្ថភាព​គ្រប់​គ្រាន់​សម្រាប់​​ថ្លឹងថ្លែង​ក្នុង​ការ​សម្រេច​ចិត្ត ​ជ្រើសរើសសម្រាំង​ទទួល​យក​សិស្ស​ឲ្យ​ចូល​មក​ក្នុង​កម្មវិធី។
  • ចេះរៀបចំ​ប្លង់តេស្ត​ដើម្បី​ស្ទង់​អំពី​កម្រិត​វិជ្ជា និង​ទេពកោសល្យ​របស់​សិស្យ​ជ្រើសរើស។
  • ធ្វើតេស្តស្ទង់អំពីកម្លាំង និង​កម្សោយ​​របស់​សិស្ស​ជ្រើសរើស​និមួយៗ ទាំងខាង​ផ្នែក​គំនិត​ប្រាជ្ញា និង​ទាំងខាង​ផ្នែក​ចិត្តសាស្ត្រ។
  • ប្តេជ្ញា​រក្សា​ភាព​ពិត​ប្រាកដ ជាក់លាក់ ក្នុង​ការ​បង្ហាត់បង្ហាញ​សារព័ត៌មាន​របស់​កម្មវិធី ដោយ​គ្មាន​បញ្ចូល​យោបល់​ផ្ទាល់​ខ្លួន​ឡើយ។
  • កាលណា​ជ្រើស​រើស​សិស្ស​រួច​ហើយ ត្រូវចេះ​ពិនិត្យ​គុណភាពភាពជាអ្នក​ដឹកនាំ​របស់​សិស្ស ដោយ​ផ្តល់​នូវ​វឌ្ឍនភាព និង​ការ​ឧបត្ថម្ភ​ទ្រទ្រង់​ដល់​សិស្ស​ដែល​អាច​ជួយ​គេ​ឲ្យ​មាន​ការ​រីក​ ចម្រើន​ដល់​កម្រិត​ខ្ពស់​បំផុត។
  • គាំទ្រ​ចំណង់​ចំណូល​ចិត្ត និង​គោលដៅ​យូរ​អង្វែង​របស់​សិស្ស និង​ជួយ​ជ្រោមជ្រែង​គេ​ឲ្យ​បាន​សម្រេច​គោលបំណង​​ប្រកប​ដោយ​ជោគជ័យ ដោយ​វិធី​តាម​ផ្តល់​នូវ​សេចក្តី​ត្រូវការ​របស់​សិស្ស។
  • ធ្វើ​របាយការណ៍​ប្រចាំ​ខែ​អំពី​វឌ្ឍនភាព​របស់​សិស្ស​ជា​ទៀង​ទាត់។
  • មាន​លទ្ធភាព​ធ្វើ​ដំណើរ​ផ្លូវ​ឆ្ងាយ និងអាច​ធ្វើការ​ដទៃ​ផ្សេងៗ​ទៀត។
  • ត្រូវ​ចេះ​រៀប​ចំ​សំណុំផលប័ត្រ​ ដោយ​មាន​ភ្ជាប់​នូវ​រូបភាព ១ សន្លឹក​ របស់​សិស្ស​ម្នាក់​ៗ។

លក្ខណៈសម្បត្តិចាំបាច់

  • ជានិស្សិតឆ្នាំទី ៣ នៃមហាវិទ្យាល័យ ឬ​មានសញ្ញាប័ត្រមហាវិទ្យាល័យ។
    • សញ្ញាប័ត្រ មិនចាំ​បាច់​ដូចគ្នា​នឹង​សិស្ស​ដែល​អ្នក​នឹងណែនាំ​ទេ
    • មាន​សមត្ថភាព​អាចណែនាំ​សិស្ស​ក្នុង​ការ​ចុះ​ឈ្មោះ​ចូល​រៀន​មហាវិទ្យាល័យ និង​ផ្តល់​ដំបូន្មាន​ដល់​សិស្ស អំពី​ជីវិត​របស់​និស្សិត​នៅ​មហាវិទ្យាល័យ។
  • មានការពិសោធ​ខាង​ការងារ ឬ​កំពុង​ប្រកប​ការងារ ប្រសិន​បើ​រៀន​ចប់​មហាវិទ្យាល័យ​រួច​ហើយ។
    • ដឹងរបៀបណែនាំ​ក្នុងការជ្រើស​យក​វិជ្ជាជីវៈ​ផ្សេងៗ។
    • បង្ហាត់​សិស្ស​ឲ្យ​ធ្វើ រេស៊ូមេ (Resume) ឲ្យបាន​ ប្រណិត, ចេះបំពេញ​ពាក្យ​​សុំ​ការងារធ្វើ ហើយ​ចេះ​បង្ហាត់​អប់រំ​សិស្ស​ផ្នែក​សុជីវធម៌, ចរិយាធម៌, ដើម្បី​ឲ្យ​សិស្ស​ត្រៀម​ខ្លួន​ចូល​បម្រើ​ការងារ​បាន​ល្អ។
  • មានការប៉ិនប្រសប់​ផ្នែក​​ប្រាស្រ័យ​ទាក់ទង​គ្នា, ចេះ​រក​ផ្លូវ​ដោះស្រាយទំនាស់ ឬ​បញ្ហា​ផ្សេងៗ​តាម​របៀប​អ្នក​​ថ្លៃថ្នូរ។
  • សន្យា​នៅ​ជាប់​ជាមួយ​សិស្សក្នុង​រយៈ​ពេល​យូរ រហូតដល់​សិស្ស​​រៀន​ចប់​បាន​សញ្ញាប័ត្រមហាវិទ្យាល័យ។

សូមទាញយកពាក្យសុំនៅទីនេះ

Documentary “Faces of the Future” featuring Nancy teaching Path 4 Teens


Please watch these YouTube links of the documentary “Faces of the Future”. It features Nancy Prerk Lee teaching children in Banteay Meanchey Province Cambodia, March of 2010.

Faces of the Future is a documentary about the hopes and visions of the young people in Cambodia today. In a country that has suffered an unprecedented destruction of human dignity and civilization, one teacher’s devoted efforts to prepare the emerging generation for the future in a remote countryside school is both heart warming and inspiring. The film depicts the innate human desire to look forward, to dream, and to even serve a greater cause beyond ourselves that can never be extinguished.