កំហុស


កំហុសដែលយើងបានធ្វើ គឺដូចជាទឹកដែលជះចេញទៅ ដែលមិនអាច យកត្រឡប់មក។ ប៉ុន្តែយ៉ាងណាក្តី គឺយើងមានសមត្ថភាព និងអំណាច សម្រាប់រៀនពីកំហុសនេះ ដើម្បីចៀសវាង ការប្រព្រឹត្តិនូវកំហុសដដែល នៅថ្ងៃក្រោយ។

ចូរកុំងប់ងល់ សោកសង្រេង នឹងកំហុស ដែលខ្លួនបានប្រព្រឹត្តិ ហើយរៀបចំខ្លួនយ៉ាងណា ដើម្បីចៀសវាង ការធ្វើខុសដដែល។ វាមានសារសំខាន់ណាស់ ចំពោះការដែលយើង រៀនចេះពីកំហុស ហើយធ្វើឲ្យមាន ភាពចម្រុងចម្រើន ពីអ្វីដែលយើងបានរៀន។ មនុស្សគ្រប់គ្នា មិនគួរចំណាយពេល សោកសង្រេង ស្តីបន្ទោសថា ខ្លួនឯងអន់យ៉ាងណា នោះទេ, ផ្ទុយទៅវិញ គួរតែផ្តោតទៅលើទិដ្ឋិវិជ្ជមាននៃជីវិត និងមធ្យោបាយ សម្រប់កសាងខ្លួនអាចក្លាយ ទៅជាមនុស្សប្រសើរម្នាក់ ទៅថ្ងៃក្រោយ។

Today’s Quote


” Let the art of love be a passion… !
The feeling of happiness a destination… !
The creativity of mind devotion… !
Honesty as our determination… !
Yes… !! We are the one endowed with these possessions… !
So walk the path of life… !
Beyond ‘IMAGINATION..!!!'”
-Hemlata Wasnik

THE KHMER MENTALITY


(Based on a 1997 translation of the original Khmer text, “Proloeng Khmer,” published in 1973)

Author: Professor Sar Sarun (deceased)
Faculty of Arts and Human Sciences
University of Phnom Penh
Editing author: Khmer Aphiwath Group
Publisher: Khmer Aphiwath Group, Melbourne, Australia
Translator: Kua Cham
Further Edited 2003 for the Khmer Institute by Vannareth Lamm and William Snyder

 

The First Root:             MATRIARCHY

A principal component of the Khmer mentality is matriarchy.  At all levels of organization within Khmer society, ranging from family life to national government, the accepted leader or decision-maker is a woman.

This pattern dates back to the beginnings of our recorded history.  During the Funan Period we had as our monarch a queen known variously as “Soma,” “Liev Yi,” or “Neang Neak.”  An Indian prince known as “Kaodinhya” (Indian name), “Hun Tien” (Chinese name), or “Preah Thong” (traditional Khmer name) conquered the nation of Funan and eventually married the Khmer queen.  During the wedding the prince followed the queen, and held on to the edge of her scarf so as not to be distracted by his surroundings.

Our Khmer ancestors carved this story into the walls of Angkor to remind us of the ancient origins of our matriarchy.  At present-day royal weddings, custom still requires the groom to hold the edge of the bride’s scarf.  For ordinary people as well, matriarchy is a basic principle of social organization.  This can be seen in the titles of important positions, in educational maxims, and in common social beliefs.

A)  Within the family, female titles normally precede male ones:

  • “mother and father”

  • “grandmother and grandfather”

  • “aunt and uncle” 

B)  In the armed forces, important titles include:

  • “mother of the army” (army chief)

  • “mother of the command” (commander)

  • “deputy mother of the command” (deputy commander)

C) Government titles include:

  • “mother of the commune” (commune leader)

  • “mother of the town” (mayor)

  • “mother of the district” (district councilor)

  • “mother of the block” (block representative for a group of ten households)

D) An educational maxim: បន្ត​ការ​អាន

Learning From Your Mistakes


 Your ability to deal constructively and effectively with mistakes and temporary setbacks is a mental skill that you can learn and become proficient at. The best way to deal with any failure is to realize that it is an indispensable prerequisite for success. You have to treat failure as an opportunity to lean, and begin again. You can overcome the fear of failure by doing the things you fear over and over again, and then resolve to bounce back, rather than letting them break you when things don’t go right.

The fear of failure is the greatest single obstacle to success for most people. It is the fear of failure that causes people to see the world in negative terms and creates obstacles in their own mind that don’t exist in reality. The fear of failure can be so strong that most people give up before they even begin because of fear that they will loose their time, money, or emotions in a new venture or relationship. Many people today operate at levels of effectiveness far below their capabilities because of the overwhelming effect of this fear.

The starting point in overcoming the fear of failure is to realize that it is impossible to achieve success of any kind without failure. Mistakes are opportunities to learn something new, something you did not know before. The more mistakes you make, the more you will learn. There is even a bit of magic hidden in every mistake. So the more mistakes you make, the more magic you will have in your life.
បន្ត​ការ​អាន

រៀនពីកំហុស


លោក ថូម៉ាស អេឌីសុន ជាកំពូលប្រឌិតករ ដ៏អស្ចារ្យម្នាក់ នៅក្នុងសតវត្សទីម្ភៃ

ប្រឌិតករ ថូម៉ាស អេឌីសុន បានសាកល្បង ជាមួយនឹងសម្ភារៈផ្សេងៗ អស់ចំនួនពីរពាន់យ៉ាង ដើម្បីស្វែងរកវណ្ណសូត្រ សម្រាប់ធ្វើ ជាចំហេះអំពូលភ្លើង។ នៅពេលដែល គ្មានកិច្ចការណាមួយ ផ្តល់លទ្ធផលគាប់ចិត្តសោះ, អ្នកជំនួយការ របស់គាត់ បានត្អូញត្អែថា “ការងារដែលយើងប្រឹងសឹងអី, ឥឡូវក្លាយទៅជាអសារបង់។ យើងមិនបានរៀនចេះអ្វីសោះ”។

លោក អេឌីសុន បានឆ្លើយតបវិញ ដោយមានជំនឿចិត្តថា “អូហ៍, យើងធ្វើបានច្រើនមកហើយ, ហើយយើង ក៏បានរៀនចេះ យ៉ាងច្រើនដែរ។ ឥឡូវនេះ យើងបានដឹងថា មានវត្ថុធាតុពីរពាន់យ៉ាង ដែលយើងមិនអាចប្រើ សម្រាប់ធ្វើឲ្យបាន អំពូលភ្លើងល្អ”។

ផលនៃការប្រព្រឹត្តរបស់ឪពុកម្តាយ


  • បើសិនថ្ងៃនេះ ខ្ញុំមួម៉ៅខ្លាំង ហើយក៏ជ្រុល វាយកូន មួយដៃ។ នេះមានន័យថា ខ្ញុំកំពុងបង្រៀនកូន អោយចេះវាយតប់។
  • បើសិន មានគេមករកខ្ញុំ នៅផ្ទះ។ ខ្ញុំប្រាប់កូន អោយប្រាប់គេថា ខ្ញុំមិននៅផ្ទះទេ សូមអោយ មកជួប ថ្ងៃក្រោយវិញ។ ពេលនេះ ខ្ញុំកំពុង បង្រៀន កូនខ្ញុំ អោយចេះកុហក។
  • បើសិននៅផ្សារ អ្នកលក់នំម្នាក់ គិតលុយខុស បានអាប់ប្រាក់លើស មកអោយ កូនខ្ញុំ។ ខ្ញុំឃើញហើយ មិនមាត់កឡើយ។ ពេលនោះ ខ្ញុំកំពុង បង្រៀនកូន អោយចេះ កេងប្រវញ្ច។
  • បើសិន ខ្ញុំឃើញកូន ច្រឡំដាក់ឥវាន់ ចូលកន្ត្រក យកមកផ្ទះ ភ្លេចគិតលុយ ហើយមិនប្រាប់កូន អោយវិលត្រឡប់ ទៅបង់ថ្លៃឥវាន់ នេះដែរ។ ពេលនេះ ខ្ញុំកំពុងបង្រៀនកូន អោយចេះលួច។
  • ថ្ងៃនេះ ខ្ញុំឈ្លោះគ្នា ជាមួយ អ្នកបើកបរម៉ូតូ វ៉ាកាត់មុខខ្ញុំ ហើយក៏ស្រែកជេរ គ្នាឡើង វ៉ូងវ៉ាងតាមផ្លូវ រហូតដល់មូរដៃអាវ វាយប្រតប់គ្នា ថែនទៀតផង។ ពេលនេះ ខ្ញុំកំពុងបង្រៀន កូនខ្ញុំ អោយប្រើហឹង្សា លើអ្នកដទៃ និង ការរៀនស្អប់អ្នកដទៃ ទាំងមិនដឹង នរណាខុស នរណាត្រូវ។
  • តាមរយៈ សាច់រឿង ខាងលើ យើងកំពុង បង្ហាត់បង្ហាញ កូនចៅរបស់យើង នូវការប្រៀនគម្រូជីវិត តាមរយៈ ការប្រព្រឹត្ត របស់យើង។
  • ថ្ងៃនេះ បើសិន ខ្ញុំសរសើរ លើកទឹកចិត្តកូនខ្ញុំ ដែលបានធ្វើកិច្ចការល្អ ប្រចាំថ្ងៃ នៅក្នុងផ្ទះ ជូនគ្រួសារ ដូចជា បោសផ្ទះ លាងចាន បោកខោអាវជាដើម។ ពេលនេះ ខ្ញុំកំពុងផ្តល់នូវមោទនភាព ចំពោះកូនដែលមាន ទឹកចិត្តល្អ និងមានភាពឧស្សាហ៍។
  • ថ្ងៃនេះ បើសិន ខ្ញុំឈប់ខ្ចីលុយគេទៀត ហើយបានខំធ្វើការ សងជំពាក់ ទៅម្ចាស់បំណុលវិញ នូវអ្វីដែលខ្ញុំធ្លាប់ជំពាក់ ព្រមទាំងរៀនរក្សា ពាក្យសំដីរបស់ខ្លួន តាមសន្យា។ ពេលនេះ ខ្ញុំកំពុងបង្ហាញកូន នូវស្មារតីទទួលខុសត្រូវ របស់ខ្ញុំ ចំពោះជីវិត។
  • ថ្ងៃនេះ បើសិនខ្ញុំបានបង្ហាញ កូនចៅរបស់ខ្ញុំ នូរការរស់នៅ ដោយសុចរិត នូវការរៀន បង្ក្រាបហឹង្សា និងរំលត់ភាពស្អប់ខ្ពើម ក្នុងចិត្ត ចំពោះអ្នកដទៃ និងការប្រកាន់សីលធម៌ និងគុណធម៌ល្អ ចំពោះជីវិត។ ជីវិតសុខមង្គល ក៏កើតមានឡើង ហើយកូនចៅរបស់ខ្ញុំ ក៏រស់នៅ សុខរមនា ក្នុងចិត្ត គ្រប់ៗគ្នា។ ពេលនោះ ខ្ញុំបានបង្រៀន កូនចៅ អំពី ពលិកម្ម របស់ខ្ញុំ ក្នុងជីវិត សុចរិត និង គុណធម៌ ដើម្បីសេចក្តីសុខរួម។
  • ថ្ងៃនេះ ខ្ញុំបានចងសេចក្តីរាប់អាន និងសេចក្តីគោរព ចំពោះ មនុស្សទូទៅគ្រប់វណ្ណៈ ពណ៌សម្បុរ ចំណេះវិជ្ជា ទ្រព្យធន មិនថា ពិការឬជា ប្រុសឬស្រី ឬជាខ្ទើយ ព្រោះយើងជាជាតិសាសន៍តែមួយ គឹ សាសន៍មនុស្ស។ ពេលនេះ ខ្ញុំកំពុងបង្រៀន កូនខ្ញុំ អោយចេះស្រឡាញ់ — ការស្រឡាញ់និងថែរក្សាជីវិត អោយសុខដុម រួមគ្នា។
  • ដូច្នេះ បើសិននៅថ្ងៃណាមួយ ដែលខ្ញុំបានលាចាកលោកនេះទៅ សេចក្តីសុខ និងសេចក្តីស្រឡាញ់ពិត ចំពោះគ្នាទៅវិញទៅមក រមែង គង់វង្សនៅ យ៉ាងរុងរឿង ពណ្ណរាយ ក្នុងបេះដូង របស់កូនខ្ញុំ និងញាតិមិត្តទាំងឡាយ យូរអង្វែងតទៅទៀត ជានិរន្តន៍ តទៅរៀងរហូត មិនសូន្យបង់ជីវិត ទៅតាមរូបកាយ របស់ខ្ញុំឡើយ។

    សូមអ្នកអានទាំងឡាយ បានប្រកបតែសេចក្តីសុខ និងសុភមង្គលក្នុងដួងចិត្ត គ្រប់កាលវេលា ក្រោយពីបាន អានសំណេរ របស់ខ្ញុំ។

    អ្នកស្រី កែវ ច័ន្ទបូរណ៍

ចេះឯង តោងក្រែងចេះគេ


Image

កាលពីព្រេងនាយ មាននិស្សិតម្នាក់ ទើបតែបានបញ្ចប់ឧត្តមសិក្សា ហើយក៏លាគ្រូ ត្រឡប់ទៅ ស្រុកកំណើតវិញ។ នៅតាមផ្លូវទៅផ្ទះ គាត់ត្រូវធ្វើដំណើរ កាត់ទន្លេមួយ ដោយជិះទូក។ នៅខណៈពេល ធ្វើដំណើរ ពូអ្នកចែវទូក ចែវបណ្តើរ និយាយពីនេះ ពីនោះ បណ្តើរ ប៉ុន្តែនិស្សិត យើងមានអារម្មណ៍ រំខានក្រៃលែង ព្រោះ គេយល់ថា អ្វីដែលអ្នក ចែវទូកនិយាយ សុទ្ធតែជាពាក្យ មិនបានការ… ជាមនុស្ស«គ្មានគំនិត» ចេះតែប្រើកម្លាំង បាយចែវទូក។ ទ្រាំលែងបាន និស្សិតយើងក៏បន្លឺឡើងថា៖

-ពូឯងនិយាយច្រើនណាស់! បើពូឯងចូលចិត្ត និយាយច្រើនម្លឹងៗ ឥឡូវខ្ញុំសួរពូឯងមើល តើទស្សនវិជ្ជាជាអ្វី?

ពូចែវទូក៖

-ឧិលោកក្មួយអ្ហើយ! ពូមិនដឹងទេ … តាំងពីធំដឹងក្តីមក ពូចេះតែធ្វើស្រែ និងចែវទូកចម្លងអ្នកដំណើរប៉ុណ្ណោះ។

និស្សិត៖

-គួរឲ្យស្តាយដែរ! គ្រាន់តែទស្សនៈវិជ្ជាជាអ្វី ក៏ពូឯងមិនដឹង។ ជីវិតពូឯងគ្មានន័យទេ ស្លាប់អស់ ៤៥% បាត់ទៅហើយ!

ពូអ្នកចែវទូក ពុំបានយកចិត្តទុកដាក់ នឹងសម្តីឡែបខាយ របស់និស្សិតយើងឡើយ, គាត់គិតតែពីគាស់ច្រវា ហើយចាប់ផ្តើមនិយាយ ពីនេះពីនោះបន្តទៀត។

និស្សិតយើង កាន់តែរងការរំខាន ក្នុងចិត្តថែមទៀត ដោយនឹកថា និយាយឲ្យប៉ុណ្ណឹង ហើយ គាត់នៅតែ មិនយល់ន័យ ហើយនៅតែបើក មាត់និយាយទៀត។ ទ្រាំមិនបាន និស្សិតយើងក៏បន្លឺឡើងទៀតថា៖

-ចុះពូឯងដឹងថាចិត្តសាស្ត្រជាអ្វីទេ?

ពូអ្នកចែវទូក ក៏ឆ្លើយតបទៅ និស្សិតនូវពាក្យដដែល។

និស្សិត៖

-ហាស់! ហាស់! ហាស់! នេះបានហៅថា កើតមក ស្ពាយល្ងង់មកតាម … សមជាអ្នក ប្រើតែកម្លាំងបាយមែន! សូម្បីតែចិត្តសាស្ត្រជាអ្វី ក៏ពូឯងមិនស្គាល់… ហឺយ!!! ជីវិតរបស់ ពូឯងស្លាប់អស់ ៩០% បាត់ទៅហើយ។

ពូអ្នកចែវទូក បានយល់ច្បាស់ អំពីការប្រមាថនេះ គាត់នឹកឆួលក្នុងចិត្ត ប៉ុន្តែគាត់ខំ សម្រួលអារម្មណ៍ ហើយដកដង្ហើម មួយយ៉ាងវែង ដើម្បីទប់កំហឹង។ គាត់ដឹងថា និស្សិត ម្នាក់នេះមិនចូលចិត្ត ឲ្យគាត់និយាយអ្វី រំខានត្រចៀកគេទេ។ គាត់ក៏ឈប់ និយាយស្តី សម្ងំគាស់ច្រវាបន្ត សំដៅទៅត្រើយម្ខាង។

ពេលធ្វើដំណើរដល់ ពាក់កណ្តាលទន្លេ ស្រាប់តែផ្ទៃមេឃ ដ៏ស្រស់ថ្លា ប្រែជាខ្មៅងងិត ព័ទ្ធដោយពពួកខ្មៅខ្មួលខ្មាញ់ និងធ្លាក់ខ្យល់ខ្លាំង ត្រជាក់ស្រឺត ស្រៀវស្រាញ ដល់ឆ្អឹងខ្នង អ្នកទាំងពីរ។ ពូអ្នកចែវទូក ដឹងសភាពការណ៍ ក៏សួរទៅកាន់និស្សិត យើងថា៖

_លោកក្មួយចេះហែលទឹកទេ?

និស្សិត មិនខ្ចីឆ្លើយ គ្រាន់តែគ្រវីក្បាល។ គ្រាន់តែនិស្សិត យើងគ្រវីក្បាល មិនទាន់ផុត ព្យុះធំមួយ ក៏លេចធ្លោឡើង ចំពោះមុខអ្នកទាំងពីរ។

ពូអ្នកចែវទូកស្រែកខ្លាំងៗថា៖

-មើលទៅ ជីវិតក្មួយ ស្លាប់ ១០០% ហើយ នៅពេលនេះ។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ សូមឲ្យក្មួយ មានសំណាងល្អណ៎ា! ពូហែលទៅកាន់ច្រាំង ទន្លេមុនហើយ។

ឯវំ ក្រសាំងកប់ បុកលាយត្រប់ក្តគោ៚