លោកប្រែ តោងព្រឹត្តិ, ចិត្តកុំប្រែ


ដកស្រង់ពីសៀវភៅ «រសជាតិភាសាខ្មែរ» និពន្ធដោយ លោក ម៉ែន រៀម

 

ពាក្យនេះ ជាដំបូន្មានឧិ្យយើង«ចេះរស់» ជាមួយសង្គម ទៅតាមកាលៈទេសៈ ដែលត្រូវជំនោរខ្យល់បក់មក។

«លោក» គឺមនុស្សក្នុងលោក។ «ព្រឹត្តិ» គឺការចម្រើនលូតលាស់, ក្នុងទីនេះ មានន័យថា «ប្រព្រឹត្តិ, ធ្វើ»។

សង្គមមនុស្ស នៅពេលខ្លះ ប្រែចិត្តថ្លើមខុសផ្សេងពីបែបបទដែលធ្លាប់និយមរៀងដរាបមក។ ឧបមថា៖ ស្តេច ឬប្រធានាធិបតីខ្លះ បានដឹកនាំប្រទេស និង ប្រជារាស្ត្រឧិ្យដើរថយក្រោយ បញ្ច្រាសទិស ខុសគេឯងក្នុងសកលលោក។ សម័យរាជ្យ ប៉ុល ពត បានបង្វិលជីវភាពមនុស្ស សជាខ្មៅ, ខុសជាត្រូវ, ល្ងង់ជាចេះ, ពាលជាបណ្ឌិត… ច្របូកច្របល់ពេញនគរ។ នេះឯងដែលគេហៅថា «លោកប្រែ»។ បើលោកប្រែយ៉ាងនេះហើយ តើយើងត្រូវប្រកាន់ជំហរបែបណា?។ យើងតោង «ព្រឹត្តិ», តែចិត្តរបស់យើង សុំកុំ«ប្រែ» ចាកចេញពីបន្ទាត់ «ខុសនិងត្រូវ» ដែលយើងធ្លាប់បានដឹងមកហើយនោះឲ្យសោះ។ សតិសម្បជញ្ញៈរបស់យើងមិនត្រូវរេ ឬប្រែទៅតាម «បែបបទឆ្កួតលីលា» នោះទេ, ប៉ុន្តែបើមនុស្សភាគច្រើននៅក្នុងសង្គមដែលយើងរស់នៅនោះ គេនាំគ្នា «សំពះមេគោ» ដើម្បីសុំសិរីសួស្តី ហើយយើងមិនព្រមសំពះតាមគេ ពេលនោះ យើងអាចទទួលផលវិបាកបានច្រើនយ៉ាង។ លើដៃសំពះតាមគេទៅ ប៉ុន្តែក្នុងចិត្តកុំភ្លេចថា នេះគឺ «មហាឆ្កួត» ដែលមិនមានគ្រូណាអាចមើលជាទេ!!!