សិទ្ឋិរបស់ជនរងគ្រោះនៃរបបខ្មែរក្រហម


ដោយ​: រីឆាត​ ហ្គឺលប៊ឺត​

ចាប់​តាំងពី​ឆ្នាំ​១៩៧៥​ រហូត​ដល់​ដើម​ឆ្នាំ​១៩៧៩ របប​កម្ពុជា​ប្រជាធិបតេយ្យ​ (ខ្មែរ​ក្រហម​) ដែល​ឃោរឃៅ​ និង​ព្រៃផ្សៃ​បាន​បង្ក​វិនាសកម្ម​ចំពោះ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ ព្រម​ទាំង​បង្ក​ការ​ឈឺ​ចាប់​ទាំង​ផ្លូវ​កាយ​ និង​ផ្លូវ​ស្មារតី​ចំពោះ​ប្រជាជន​កម្ពុជា​ទៀត​ផង ។ នៅ​ក្នុង​ចន្លោះ​ពេល​​វេលា​ខាង​លើ​ ប្រជា​ជន​​កម្ពុជា​ប្រមាណ​២​លាន​នាក់​ បាន​ស្លាប់​បាត់បង់​ជីវិត​ ដោយសារ​ការ​បង្អត់​អាហារ​ឲ្យ​ដាច់​ពោះ​ ការ​ខ្វះ​ជីវជាតិ​អាហារ​ទ្រទ្រង់​ជីវិត​ ការ​ធ្វើការ​ហួស​កម្លាំង​ ទារុណកម្ម​ និង​ការ​សម្លាប់​ ។​ ជន​រងគ្រោះ​ដែល​នៅ​រស់រាន​មាន​ជីវិត​សព្វ​ថ្ងៃ​នៅ​មាន​ការ​ឈឺ​ចាប់​​នៅ​ឡើយ ចំពោះ​ការ​គ្រប់គ្រង​នៃ​របប​កម្ពុជា​ប្រជាធិបតេយ្យ​ (ខ្មែរ​ក្រហម​)។​ ប្រជាជន​ស្ទើរ​តែ​គ្រប់​រូប​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​បាន​ក្លាយ​ជា​ជន​​រងគ្រោះ​ដោយសារ​របប​នេះ​តាម​រូបភាព​ផ្សេង​ៗ​គ្នា។​

តើ​នរណា​ខ្លះ​ជា​ជន​រង​គ្រោះ​នៃ​របប​កម្ពុជា​ប្រជាធិបតេយ្យ?
ដោយ​ហេតុ​ថា​អង្គ​ជំនុំជម្រះ​វិសាមញ្ញ​ក្នុង​តុលាការ​កម្ពុជា​
(តុលាការ​កាត់ទោស​មេដឹកនាំ​ខ្មែរ​ក្រហម) ចាប់​ដំណើរ​ការ​ហើយ​ (មាន​ន័យ​ថា​សហព្រះ​រាជ​អាជ្ញា​ខ្មែរ​ និង​បរទេស​បាន​ និង​កំពុង​ធ្វើការ​ស៊ើប​អង្កេត​ ដើម្បី​ប្រមែ​ប្រមូល​ភស្ដុតាង​ បទ​សម្ភាសន៍​ ឯកសារ​ និង​ព័ត៌មាន​​ផ្សេង​ៗ​ទៀត​ ដើម្បី​អាច​ធ្វើការ​ចោទ​ប្រកាន់​ទៅ​លើ​អតីត​មេដឹកនាំ​ខ្មែរ​ក្រហម) ជា​ការ​សំខាន់​ខ្លាំង​ណាស់ ដែល​ចាំបាច់​ត្រូវ​យល់​ថា​ ជន​រងគ្រោះ​មាន​ច្រើន​ប្រភេទ​ផ្សេង​ៗ​គ្នា​ រួម​ទាំង​ជន​រងគ្រោះ​ប្រភេទ​ធ្ងន់ធ្ងរ។​ សម្រាប់​តុលាការ​ យើង​ត្រូវការ​ចាំបាច់​ធ្វើ​បញ្ជី​ទាក់ទិន​នឹង​ប្រភេទ​ជន​រងគ្រោះ​ និង​សិទ្ឋិ​មួយ​ចំនួន​ដែល​ជន​រងគ្រោះ​ត្រូវ​មាន។​ នេះ​ជា​ការ​សំខាន់​ពីព្រោះ​ថា​ ជនរង​គ្រោះ​ប្រភេទ​ខុសៗ​គ្នា​នឹង​ទទួល​បាន​សិទ្ឋិ​ខុសៗ​គ្នា​ដែរ​នៅ​ចំពោះ​តុលាការ។​ ប្រជាជន​កម្ពុជា​ដែល​ជា​ជន​រងគ្រោះ​អាច​ត្រូវ​បាន​បែងចែក​ជា​៤​ប្រភេទ​ខុសៗ​គ្នាដូច​ខាង​ក្រោមៈ​

ទី​១) ជន​រងគ្រោះ​ដែល​បាន​ស្លាប់​បាត់បង់​ជីវិត​
ជន​រងគ្រោះ​នៃ​របប​ខ្មែរ​ក្រហម​ជាក់ស្ដែង​បំផុត​
គឺ​ប្រជាជន​កម្ពុជា​ពី​១​លាន​ទៅ២​លាន​នាក់​ ដែល​បាន​ស្លាប់​បាត់បង់​ជីវិត​ក្រោម​របប​នេះ។​ ដោយសារ​តែ​ហេតុផល​ដ៏​សំខាន់​ដែល​ថា​ជន​រងគ្រោះ​បាន​ស្លាប់​រាប់​លាន​នាក់​នេះ​ហើយ​ ទើប​មាន​ការ​បង្កើត​ឲ្យ​មាន​អង្គ​ជំនុំ​ជម្រះ​វិសាមញ្ញ​ក្នុង​តុលាការ​កម្ពុជា​ ដើម្បី​កាត់​សេចក្ដី​ឧក្រិដ្ឋកម្ម​ដែល​ប្រព្រឹត្ដ​ឡើង​នៅ​ក្នុង​រយៈ​នៃ​កម្ពុជា​ប្រជាធិបតេយ្យ។​ ដូច្នេះ​ តុលាការ​នេះ​នឹង​ពិនិត្យ​មើល​លើ​រឿង​ក្ដី​មេដឹកនាំ​ជាន់ខ្ពស់​ខ្មែរ​ក្រហម​ ដើម្បី​រក​ឲ្យ​ឃើញ​ថា​ តើ​មេដឹកនាំ​ខ្មែរ​ក្រហម​មួយ​ណា​ដែល​ជាអ្នក​បង្ក​ការ​ស្លាប់​ទាំង​អស់​នេះ។​

ទី២) សមាជិក​ក្រុម​គ្រួសារ​របស់​ជន​រងគ្រោះ​ដែល​បាន​ស្លាប់​បាត់បង់​ជីវិត​
ប្រជាជន​កម្ពុជា​ដែល​បាន​ស្លាប់​បាត់បង់​ជីវិត​ក្រោម​របប​ខ្មែរ​ក្រហម​ បាន​បន្សល់​ទុក​នូវ​សមាជិក​ក្រុម​គ្រួសារ​
ហើយ​អ្នក​ទាំង​អស់​នេះ​នៅ​រស់​រាន​មាន​ជីវិត​នៅ​ឡើយ។​ អ្នក​ដែល​នៅ​រស់រាន​មាន​ជីវិត​ទាំង​នេះ​ ជួនកាល​បាន​ឃើញ​ការ​សម្លាប់​សមាជិក​ក្រុម​គ្រួសារ​របស់ខ្លួន​ដោយ​ផ្ទាល់​ភ្នែក​ក៏​មាន​ដែរ។​ អ្នក​ខ្លះ​ទៀត​បាន​ឃើញ​ការ​ចាប់​ចង​សមាជិក​ក្រុម​គ្រួសារ​របស់​ខ្លួន​ដោយ​ផ្ទាល់​ភ្នែក​ ហើយ​ក្រោយ​មក​ទៀត​មិន​ដែល​បាន​ឃើញ​អ្នក​ទាំង​នោះ​វិល​ត្រឡប់​មក​វិញ​ឡើយ។​ ជួន​កាល​ទៀត​ ខ្មែរ​ក្រហម​បាន​បញ្ជូន​សមាជិក​ក្រុម​គ្រួសារ​ខ្លះ​ទៀត​ឲ្យទៅ​ធ្វើ​ការ​​នៅ​កន្លែង​ផ្សេងៗ​ពី​គ្នា​ ហើយ​អ្នក​ទាំង​នោះ​មិន​ដែល​ឃើញ​ត្រឡប់​មក​វិញ​ទាល់​តែ​សោះ។​ សមាជិក​គ្រួសារ​ដែល​នៅ​រស់រាន​មាន​ជីវិត​មាន​​ទុក្ខ​សោក​ជា​ខ្លាំង​ដោយសារ​តែ​ខ្លួន​ពុំ​បាន​ដឹង​ថា​ អ្នក​ជាទីស្រឡាញ់​របស់​ខ្លួនស្លាប់​ឬ​ក៏នៅ​រស់រាន​មានជីវិត។​ មាន​សមាជិក​ក្រុម​គ្រួសារ​ខ្លះ​ដែល​បាន​ដឹង​ថា​ អ្នក​ជា​ទីស្រឡាញ់​របស់​ខ្លួន​ស្លាប់​ក៏នៅ​មាន​សេចក្ដី​ទុក្ខ​សោក​ដែរ​ ពីព្រោះ​ថា​ខ្លួនពុំ​បាន​ដឹងថា​សាច់​ញាតិ​ដែល​ស្លាប់​ទៅ​នោះ​​ស្លាប់​យ៉ាង​ដូចម្ដេច? ហើយ​សាកសព​នៅ​ឯណា?

ទី៣) ជន​គ្រប់​រូប​ដែល​មាន​ការ​ឈឺ​ចាប់​ខាង​ស្មារតី​
ខ្មែរ​ក្រហម​បាន​បង្ក​ការ​ឈឺ​ចាប់​ខាង​ស្មារតី​ដល់​ប្រជាជន​កម្ពុជា​ដែល​នៅ​រស់រាន​មាន​ជីវិត​សព្វ​ថ្ងៃ ។​
ការ​ឈឺ​ចាប់​ក្រោម​របប​កម្ពុជា​ប្រជា​ធិបតេយ្យ​ ដូច​ជា​ការ​បង្អត់​អាហារ​ ការ​បង្ខំ​ឲ្យ​ធ្វើការ​ជា​ទម្ងន់​ ទារុណកម្ម​ និង​ការ​សម្លាប់​រង្គាល​ នៅ​តែ​បង្ក​ការ​ប៉ះពាល់​ខាង​ស្មារតី​របស់​ប្រជាជន​កម្ពុជា​ជា​ច្រើន​លាន​នាក់​ ដែល​មាន​អារម្មណ៍​សោក​សង្វេគ​ និង​ឈឺ​ចាប់​ជា​រៀងរាល់​ថ្ងៃ​ដោយសារ​តែអ្វី​បាន​កើត​ឡើង​កន្លង​មក។​

ទី៤) កម្មាភិបាល​ខ្មែរ​ក្រហម​ខ្លួន​ឯង​
វា​ជា​ការ​សំខាន់​ដែល​ត្រូវ​ចងចាំ​ថា​
អតីត​ខ្មែរ​ក្រហម​មួយ​ចំនួន​គឺជា​ជន​រង​គ្រោះ​នៃ​របប​កម្ពុជា​ប្រជា​ធិបតេយ្យ​ដែរ។​ ឧទាហរណ៍​ អតីត​ខ្មែរ​ក្រហម​ម្នាក់​បាន​ប្រាប់​យើង​ថា​ ខ្លួន​ត្រូវតែ​ធ្វើ​បាប​អ្នក​ដទៃ​ផ្សេង​ទៀត​ បើ​ពុំ​ធ្វើ​ដូច្នេះ​ទេ​នឹង​មាន​កម្មាភិបាល​ផ្សេងទៀត​សម្លាប់​គាត់​ ឬ​ក្រុម​គ្រួសារ​របស់​គាត់​ជំនួស​វិញ។​ អតីត​ខ្មែរ​ក្រហម​ប្រភេទ​នេះ​ និង​អ្នក​ផ្សេង​ទៀត ដែល​ទទួល​ការបង្ខិត​បង្ខំ​ឲ្យ​ចូលរួម​ជាមួយ​ខ្មែរ​ក្រហម​​ក៏ជា​ជន​រងគ្រោះ​ដែរ។​

តើ​ច្បាប់​អ្វី​ខ្លះ​ ដែល​នឹង​ត្រូវ​ប្រើប្រាស់​នៅ​ក្នុង​អង្គ​ជំនុំ​ជម្រះ​វិសាមញ្ញ​ក្នុង​តុលាការ​កម្ពុជា?
អង្គ​ជំនុំជម្រះ​វិសាមញ្ញ​ក្នុង​តុលាការ​កម្ពុជា​
(តុលាការ​កាត់ទោស​មេដឹកនាំ​ខ្មែរ​ក្រហម) នឹង​ប្រើប្រាស់​ច្បាប់​កម្ពុជា​ដែល​នៅ​ជា​ធរមាន​ និង​ច្បាប់​ដែល​បង្កើត​ឲ្យ​មាន​តុលាការ​ខាង​លើ​ (ច្បាប់​ស្ដីពី​ការ​បង្កើត​ឲ្យ​មាន​អង្គ​ជំនុំ​ជម្រះ​វិសាមញ្ញ​ក្នុង​តុលាការ​កម្ពុជា​ ដើម្បី​កាត់​សេចក្ដី​ឧក្រិដ្ឋកម្ម​ ដែល​ប្រព្រឹត្ដ​ឡើង​នៅ​ក្នុង​រយៈកាល​នៃ​កម្ពុជា​ប្រជាធិបតេយ្យ)។​ ច្បាប់​សំខាន់​ៗ​មួយ​ចំនួន​ដែល​ហៅ​ថា​ “ច្បាប់​ស្ដីពី​នីតិ​វិធី​ព្រហ្មទណ្ឌ” នឹង​ត្រូវ​បាន​យក​មក​ប្រើ​ប្រាស់​ ដើម្បី​កំណត់​សិទ្ឋិ​របស់​ជន​រងគ្រោះ​នៅ​ចំពោះ​មុខ​តុលាការ។​ សព្វ​ថ្ងៃនេះ​យើង​មាន​ “ច្បាប់​ស្ដីពី​នីតិ​វិធី​ព្រហ្មទណ្ឌ” ចំនួន​២​ គឺ​ច្បាប់​ស្ដី​ពី​នីតិវិធី​ព្រហ្មទណ្ឌ​នៃ​របប​រដ្ឋ​កម្ពុជា​ឆ្នាំ​១៩៩៣​ និង​ច្បាប់​ស្ដីពី​នីតិវិធី​ព្រហ្មទណ្ឌ​ដែល​បង្កើត​ឡើង​នៅ​ក្នុង​សម័យ​អ៊ុនតាក់​ឆ្នាំ​១៩៩២។​ ច្បាប់​ទាំង​២​នេះ​កំណត់​នូវ​សិទ្ឋិ​របស់​ជន​រង​គ្រោះ​នា​ពេល​បច្ចុប្បន្ន។​ នៅ​មាន​សេចក្ដី​ព្រាង​ច្បាប់​ថ្មី​មួយ​ទៀត​គឺ​ “ក្រម​នីតិវិធី​ព្រហ្មទណ្ឌ” ដែល​រដ្ឋសភា​ជាតិ​កំពុង​ធ្វើការ​សម្រេច​មុន​នឹង​ធ្វើការ​អនុម័ត​ជា​ផ្លូវការ ។​ ប្រសិន​បើ​រដ្ឋសភា​ជាតិ​អនុម័ត​លើ​សេចក្ដី​ព្រាង​ក្រម​នីតិវិធី​នេះ​ទៀត​ ក្រម​នឹង​យក​ទៅ​ប្រើ​ប្រាស់​ ដើម្បី​កំណត់​អំពី​សិទ្ឋិ​របស់​ជន​រង​គ្រោះ​ចំពោះ​តុលាការ​ថែម​ទៀត។​

តើ​មាន​បញ្ហា​អ្វី​កើត​ឡើង​ដែរ​ឬ​ទេ​ ប្រសិន​បើ​ច្បាប់​នីតិវិធី​ព្រហ្មទណ្ឌ​កម្ពុជា​បានពុំ​បាន​ឆ្លើយតប​ទៅ​តាម​ស្ដង់ដារ​អន្តរជាតិ?
ប្រសិន​បើ​ច្បាប់​នីតិវិធី​ព្រហ្មទណ្ឌ​កម្ពុជា​មិន​បាន​ឆ្លើយតប​ទៅ​តាម​ស្ដង់ដារ​អន្តរជាតិ​
អង្គ​ជំនុំ​ជម្រះ​វិសាមញ្ញ​ “អាច​ស្វែង​រក​ការ​ណែនាំ​ក្នុង​​បទដ្ឋាន​នីតិវិធី​ដែល​បាន​បង្កើត​ឡើង​ក្នុង​កម្រិត​អន្តរជាតិ” (មាត្រា​២០​នៃ​ច្បាប់​ស្ដី​ពី​ការ​បង្កើត​ឲ្យ​មាន​អង្គ​ជំនុំ​ជម្រះ​វិសាមញ្ញ។​ អង្គជំនុំ​ជម្រះ​​វិសាមញ្ញ​ប្រហែល​ជា​នឹង​មិន​ប្រើប្រាស់​ ឬ​ស្វែង​រក​បទដ្ឋាន​នីតិវិធី​ណា​ផ្សេង​ទៀត​នោះ​ទេ​ ពីព្រោះ​ថា​ច្បាប់​និង​ក្រម​នីតិវិធី​ព្រហ្មទណ្ឌ​កម្ពុជា​មើល​ទៅ​ទំនង​ជា​នឹង​ឆ្លើយតប​បាន​ទៅ​នឹង​ស្ដង់ដារ​អន្តរជាតិ​ ស្ដីអំពី​សិទ្ឋិ​របស់​ជន​រងគ្រោះ​ជា​ស្រេច​ទៅ​ហើយ។​

តើសិទ្ឋិ​អ្វី​ខ្លះ​ដែល​ជន​រងគ្រោះ​មាន?

ទី១-សិទ្ឋិ​ចូលរួម​
ជន​រងគ្រោះ​មាន​សិទ្ឋិ​ចូលរួម​នៅ​ក្នុង​អង្គជំនុំ​ជម្រះ​វិសាមញ្ញ​ក្នុង​តុលាការ​កម្ពុជា​តាមវិធី​ច្រើន​យ៉ាង ។​
អនុលោម​តាម​ច្បាប់​ស្ដី​ពី​ការ​បង្កើត​ឲ្យ​មាន​អង្គ​ជំនុំជម្រះ​វិសាមញ្ញ​ក្នុង​តុលាការ​កម្ពុជា​ ជន​រង​គ្រោះ​អាច​មាន​សិទ្ឋិ​ប្ដឹង​ឧទ្ឋរណ៍​ចំពោះ​សាលក្រម​របស់​សាលា​ដំបូង​នៃ​អង្គ​ជំនុំ​ជម្រះ​វិសាមញ្ញ​បាន។​ ពាក្យ​ថា​ “ប្ដឹង​ឧទ្ឋរណ៍” មាន​ន័យថា​ ជា​ដំណើរ​ការ​ពិនិត្យ​មើល​ឡើង​វិញ​របស់​តុលាការ​ថ្នាក់ខ្ពស់​ជាង​ទៅ​លើ​សេចក្ដី​សម្រេច​របស់​តុលាការ​ថ្នាក់​ក្រោម​ ដើម្បីរក​ឲ្យ​ឃើញ​ថា តើ​សេចក្ដីសម្រេចរបស់​តុលាការថ្នាក់ក្រោម​ត្រឹមត្រូវ​ដែរ​ឬ​យ៉ាង​ណា។​ ប្រសិន​បើ​រក​ឃើញថា​ មិន​ត្រឹម​ត្រូវ​ តុលាការ​ថ្នាក់​ខ្ពស់​ជាង អាច​បដិសេធ​សេចក្ដី​សម្រេច​របស់​តុលាការ​ថ្នាក់​ក្រោម។​

សេចក្ដី​ព្រាង​ក្រម​នីតិវិធី​ព្រហ្មទណ្ឌ​ថ្មី​ ក៏​បាន​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​ជន​រងគ្រោះ​សុំ​ទៅ​ព្រះ​រាជអាជ្ញា​ឲ្យ​កសាង​សំណុំ​រឿង​ប្រឆាំង​បុគ្គល​មួយ​ចំនួន​បាន​ផង​ដែរ។​ ព្រះ​រាជ​អាជ្ញា​គឺជា​បុគ្គល​ដែល​ទទួល​ខុស​ត្រូវ​ក្នុង​ការ​ស៊ើប​សួរ​ទៅ​លើ​ជន​ល្មើស​ ចោទ​ប្រកាន់​ទៅ​លើ​ជន​ល្មើស​ទាំង​នោះ​នៅ​ចំពោះ​មុខ​អង្គជំនុំ​ជម្រះ​វិសាមញ្ញ​ និង​រកឲ្យ​ឃើញថា​ជន​ល្មើស​ទាំង​អស់​នោះ​ពិត​ជា​បាន​ប្រព្រឹត្ដ​ល្មើស​អ្វី​មួយ​ពិត​ប្រាកដ​មែន​ឬទេ។​ នៅ​ពេល​ណា​ដែល​ព្រះរាជ​អាជ្ញាបាន​ធ្វើបណ្ដឹង​អាជ្ញា​ប្រឆាំង​នឹង​មេដឹកនាំ​ជាន់ខ្ពស់​កម្ពុជា​ប្រជាធិបតេយ្យ​រូប​ណា​មួយ​ហើយ​នោះ​ ជនរង​គ្រោះ​ណា​ម្នាក់​ដែល​ទទួល​រង​គ្រោះ​ផ្ទាល់ ពី​មេដឹក​នាំ​ជាន់ខ្ពស់​កម្ពុជា​ប្រជាធិបតេយ្យ​ជាក់លាក់​ អាច​ដាក់​ពាក្យ​បណ្ដឹង​ទៅ​អង្គការ​ជំនុំ​ជម្រះ​វិសា​-មញ្ញ​ ដើម្បី​ទាមទារ​សំណង​ចំពោះ​ការ​ខូចខាត​ដែល​បង្ក​ឡើង​ដោយ​បុគ្គល​មេដឹកនាំ​ជាន់​ខ្ពស់​រូបនោះ។​ ជន​រងគ្រោះ​ដែល​ធ្វើ​បណ្ដឹង​របៀប​នេះ​ហៅ​ថា​ “ភាគី​នៃ​បណ្ដឹង​រដ្ឋប្បវេណី”។​ បើយោង​តាម​ច្បាប់​ស្ដី​ពី​នីតិវិធី​ព្រហ្មទណ្ឌ​ឆ្នាំ​១៩៩៣​ ប្រជាជន​កម្ពុជា​អាច​ដាក់​ពាក្យ​បណ្ដឹង​ទៅ​ដល់អង្គ​ជំនុំ​ជម្រះ​វិសាមញ្ញ​ក្នុង​តុលាការ​កម្ពុជា​បាន​ ដើម្បីទាមទារ​សំណង​ជំងឺ​ចិត្ដ​ដែលខ្លួន​មាន​​បង​ប្អូន​ស្លាប់​ ដរាប​ណា​ខ្លួន​មានសិទ្ឋិ​ស្រប​ច្បាប់​ ដើម្បី​នឹង​ធ្វើ​ជា​តំណាង​ឲ្យ​បង​ប្អូន​របស់​ខ្លួន​ដែល​បាន​ស្លាប់បាត់​បង់​ជីវិត​នោះ។​ ឧទាហរណ៍​ ឪពុក​អាច​មាន​សិទ្ឋិ​ស្រប​ច្បាប់​ទៅ​លើ​កូន​របស់​ខ្លួន​ ពីព្រោះ​គាត់ជា​ឪពុក​ ត្រូវ​បាន​ច្បាប់​តម្រូវ​ឲ្យចិញ្ចឹម​បីបាច់​ថែរក្សា​កូនៗ។​ អាស្រ័យ​ហេតុ​នេះ​ ឪពុក​អាច​ដាក់​ពាក្យ​ប្ដឹង​ជំនួស​ឲ្យ​កូន​របស់​ខ្លួន​ដែល​ទទួល​រង​នូវ​ការសម្លាប់​នៅ​ក្នុង​របប​កម្ពុជា​ប្រជាធិបតេយ្យ។​

ជា​ការ​សំខាន់​ណាស់​ដែល​គួរ​ចងចាំ​ថា​ មិន​មែន​ជន​រងគ្រោះ​គ្រប់​រូប​អាច​ដាក់​ពាក្យ​ប្ដឹង​ទៅ​អង្គ​ជំនុំ​ជម្រះ​វិសាមញ្ញ​ ដើម្បី​ទាមទារ​សំណង​​ជំងឺ​ចិត្ដ​បាន​គ្រប់​ៗ​នោះ​ទេ។​ អង្គ​ជំនុំ​ជម្រះ​វិសាមញ្ញ​ក្នុង​តុលាការ​កម្ពុជា​ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​ដើម្បី​វិនិច្ឆ័យ​សេចក្ដី​លើបណ្ដឹង​អាជ្ញា​ប្រឆាំង​នឹង​មេដឹកនាំ​ជាន់​ខ្ពស់​កម្ពុជា​ប្រជាធិបតេយ្យ។​ អង្គ​ជំនុំ​ជម្រះ​វិសាមញ្ញ​ក្នុង​តុលាការ​កម្ពុជា​មាន​ចំនួន​បុគ្គលិក​ធ្វើការ​តាម​ការ​កំណត់​មួយ​សម្រាប់​ពេល​វេលា​ជាក់​លាក់​កំណត់​មួយ​ ដើម្បី​ធ្វើការ​លើ​រឿង​ក្ដី​ទាំង​អស់​នេះ។ បុគ្គលិក​ដែល​ធ្វើការ​នៅ​អង្គ​ជំនុំ​ជម្រះ​វិសាមញ្ញ​អាច​ធ្វើការងារ​តែ​លើ​បណ្ដឹង​អាជ្ញា​តែ​ប៉ុណ្ណោះ​ ហើយ​អាច​ទៅ​លើបណ្ដឹង​រដ្ឋប្បវេណី​មួយ​ចំនួន​តូច​តែ​ប៉ុណ្ណោះ។​ ប្រសិន​បើ​អង្គ​ជំនុំ​ជម្រះ​វិសា​-មញ្ញ​ព្យាយាម​ធ្វើ​ការងារ​ទៅលើ​បណ្ដឹង​ទាំង​អស់វិញ​ អង្គ​ជំនុំ​ជម្រះ​វិសាមញ្ញ​មិន​អាច​នឹង​ធ្វើការងារ​ចប់​សព្វ​គ្រប់​បាន​ឡើយ ។​ ក៏​ប៉ុន្តែ​ជន​រងគ្រោះ​អាច​រៀបចំ​ជាក្រុមៗ​ ដើម្បី​ដាក់​ពាក្យ​បណ្ដឹង​ជា​រួម​ទៅ​អង្គ​ជំនុំ​ជម្រះ​វិសាមញ្ញ​ ដើម្បី​ទាមទារ​សំណង​ជំងឺ​ចិត្ដ​ពី​មេដឹកនាំ​ជាន់​ខ្ពស់​ខ្មែរ​ក្រហម​ខ្លះ។​ អង្គ​ជំនុំជម្រះ​វិសាមញ្ញ​ក្នុង​តុលាការ​កម្ពុជា​កំពុង​ពិចារណា​អំពី​ថាតើ​នឹង​ជួយ​ដល់​ជន​រងគ្រោះ​យ៉ាង​ដូចម្ដេច​ ហើយ​រហូត​មក​​ដល់​ពេល​នេះ​ គឺ​នៅពុំ​ទាន់​ធ្វើការ​សម្រេច​ជា​ចុង​ក្រោយ​នៅ​ឡើយ​ទេ។​

ទី​២-សិទ្ឋិ​មាន​អ្នក​តំណា
ជន​រងគ្រោះ​អាច​មាន​មេធាវី​ឲ្យ​ជួយ​ខ្លួន​ក្នុង​ការ​ដាក់​ពាក្យ​បណ្ដឹង​ទៅ​អង្គ​ជំនុំ​ជម្រះ​វិសាមញ្ញ។​
ប្រសិន​បើ​ជន​រងគ្រោះ​ជាក់​ស្ដែង​រៀបចំ​ទៅ​ជាក្រុមៗ​ ក្រុម​ជន​រង​គ្រោះ​នេះ​អាច​ពឹង​ពាក់​មេធាវី​ម្នាក់​ជួយ​ខ្លួន​បាន។​ របៀប​នេះ​ដែល​អាច​ជួយ​ឲ្យអង្គ​ជំនុំ​ជម្រះ​វិសាមញ្ញ​អាច​ពិនិត្យ​លើ​បណ្ដឹង​រដ្ឋប្បវេណី​បាន​កាន់តែ​ច្រើន។​

ទី៣-សិទ្ឋិ​ទទួល​បាន​ការ​ការពារ​
ជន​រងគ្រោះ​មួយ​ចំនួន​នឹង​ត្រូវ​បាន​ស្នើសុំ​ឲ្យ​មក​ឆ្លើយ​បំភ្លឺជា​សាក្សី​នៅ​ចំពោះ​មុខ​អង្គ​ជំនុំ​ជម្រះ​វិសាមញ្ញ។​
ជន​រង​គ្រោះ​ “ឆ្លើយបំភ្លឺ” ដោយ​អញ្ជើញ​ចូល​ទៅ​ក្នុង​តុលាការ​ ហើយ​ឆ្លើយ​បំភ្លឺ​នូវការ​ពិត​ទៅ​តាម​ការ​ចោទ​សួរ​របស់​តុលាការ​អំពី​អ្វី​ដែល​ជន​រងេគ្រាះ​បាន​ឃើញ​ និង​ឮ​ទាក់ទង​ទៅ​នឹង​ឧក្រិដ្ឋកម្ម​ដែល​បាន​កើត​ឡើង។​ តាមវិធី​នេះ​ហើយ​ដែល​ហៅ​ថា​ជន​រងគ្រោះ​ផ្ដល់​ភស្ដុតាង​នៅ​ចំពោះ​មុខ​តុលាការ។​

ជន​​រងគ្រោះ​អាច​មាន​ការ​ព្រួយ​បារម្ភ​ នៅ​ពេល​ដែល​មក​ឆ្លើយ​បំភ្លឺ​នៅ​ចំពោះ​តុលាការ។​ ជន​រង​គ្រោះ​ព្រួយ​បារម្ភថា អាច​មាន​ការ​ព្យា-យាម​​មិន​ឲ្យ​ខ្លួន​និយាយ​នៅ​ចំពោះ​តុលាការ។​ ក៏ប៉ុន្តែ​អង្គ​ជំនុំ​ជម្រះ​វិសាមញ្ញ​នឹង​ការពារ​សាក្សី​ទាំង​ឡាយ​ដែល​អញ្ជើញ​ឲ្យ​មក​និយាយ​តាម​វិធី​មួយ​ចំនួន។​ ជា​ដំបូង​ជន​រងគ្រោះនឹង​អាច​និយាយ​ជាមួយ​សហ​ចៅក្រម​ មេធាវី​ និង​ចុង​ចោទ​ដោយ​ពុំ​មាន​នរណា​ម្នាក់​ក្រៅពីនេះ​ផ្សេង​ទៀត​ចូលរួម​ស្ដាប់​ឡើយ។​ របៀប​នេះ​ហៅ​ថា​ “នីតិវិធី​ជំនុំជម្រះ​ក្ដី​ដោយ​សម្ងាត់”។​ ប្រសិន​បើ​ជន​គ្រោះ​ឆ្លើយ​តាមរបៀប​នេះ​ អ្នក​ដែល​ចូលរួម​ស្ដាប់​សវនាការ​ នឹង​មិន​អាច​ដឹង​បាន​ទេ​ថា​ នរណា​មួយ​ជា​សាក្សី​ ហើយ​សាក្សី​នឹង​ពុំ​សូវ​មាន​ការ​ព្រួយ​បារម្ភអំពី​ការ​គំរាម​កំហែង​អ្វីទាំង​ អស់ ។​ ច្បាប់​ស្ដីពី​ការ​បង្កើត​ឲ្យ​មាន​អង្គ​ជំនុំ​ជម្រះ​វិសាមញ្ញ​ក្នុង​តុលាការ​កម្ពុជា​ចែង​ថា​ អង្គ​ជំនុំ​ជម្រះ​វិសាមញ្ញ​អាច​ប្រើប្រាស់​វិធី​ច្រើន​ផ្សេង​​ទៀត​ដើម្បី​ការពារ​សាក្សី។​ អង្គ​ជំនុំ​ជម្រះ​វិសាមញ្ញ​គួរ​តែ​ព្យាយាម​ការពារ​ជន​រងគ្រោះ​ បន្ទាប់​ខ្លួន​បាន​ឆ្លើយបំភ្លឺ​នៅ​ចំពោះ​តុលាការ​រួច​ហើយ​ ធ្វើដូច្នេះ​ជន​រងគ្រោះ​នឹង​ពុំ​មាន​បញ្ហា​បន្ទាប់​ពីខ្លួន​វិល​ត្រឡប់​មក​ផ្ទះ​សម្បែង​វិញ។​ អង្គ​ជំនុំ​ជម្រះ​វិសាមញ្ញ​ប្រហែល​ជា​អាច​សម្រេច​ផ្សេង​ពីនេះ​ថែម​ទៀត​ ដើម្បី​ការពារ​សាក្សី​នៅ​ក្នុង​អំឡុង​ពេល​ប៉ុន្មាន​ខែ​ខាង​មុខ​នេះ​ក៏​អាច​ថា​បាន។​

អង្គការ​ក្រៅ​រដ្ឋាភិបាល​មួយ​ចំនួន​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ នឹង​អាចជួយ​ជន​រងគ្រោះ​តាម​រូបភាព​ផ្សេងៗ​គ្នា​ជា​ច្រើន​ទៀត។​ អង្គការ​ទាំង​នោះ​​អាច​ជួយ​ការពារ​ជនរ​ងគ្រោះ។​ ក្រៅ​ពីជួយ​ការពារ​ជន​រងគ្រោះ​ អង្គការ​ទាំង​នោះ​អាច​ជួយ​ផ្ដល់​ប្រឹក្សា​ និង​សេវា​ចាំបាច់​សំខាន់​ៗ​ដល់​ជន​រងគ្រោះ​បាន​ច្រើន​ទៀត​ផង។​

ទី៤-សំណង​ជំងឺ​ចិត្ដ​
អនុលោម​តាម​ច្បាប់​កម្ពុជា​
ជន​រងគ្រោះ​អាច​ដាក់​ពាក្យ​ប្ដឹង​ទៅ​អង្គ​ជំនុំ​ជម្រះ​វិសាមញ្ញ​ ដើម្បី​ទាមទារ​សំណង​ជំងឺចិត្ដ​ដែល​ខ្លួន​បាន​បាត់បង់​ខូច​ខាត។​ នេះ​ហើយ​ដែល​ជា​គោល​បំណង​ចង់ធ្វើ​ជា​ភាគី​រដ្ឋប្បវេណី​ ហើយ​អ្វីដែល​ទទួល​បាន​នេះ​ហៅ​ថា​ «សំណង​ជំងឺ​ចិត្ដ»។​ ជា​ថ្មី​ម្ដង​ទៀត​ដោយសារ​តែ​មាន​ជន​រងគ្រោះ​នៃ​របប​កម្ពុជា​ប្រជាធិបតេយ្យ​ជា​ច្រើន​លាន​នាក់​ដូច្នេះ​ វា​មាន​ការ​លំបាក​ខ្លាំង​ណាស់​ក្នុង​ការ​ដែល​ជន​រងគ្រោះ​ម្នាក់ៗ​ទាមទារ​នូវ​សំណង​ជំងឺចិត្ដ​ជា​លុយ​កាក់។​ ទំនង​ជា​ថា​ ជន​រងគ្រោះ​ប្រមូល​ផ្ដុំ​គ្នា​ជា​ក្រុម​គឺ​អាច​ទាមទារ​សំណង​ជំងឺ​ចិត្ដ​ជា​លុយ​កាក់​រួមគ្នា​បាន​ ហើយ​លុយ​កាក់​នោះ​ឯង​នឹង​ត្រូវ​ទៅ​ប្រើប្រាស់​ជា​ប្រយោជន៍​សមូហភាព​រួមគ្នា​នៅ​ក្នុងក្រុម​នោះ​ ដូចជា​សម្រាប់​ការ​សិក្សា​ និង​ការ​ចង​ចាំ​ជា​ដើម​ ក៏ប៉ុន្តែ​នេះ គឺ​គ្រាន់​តែ​ជា​ការ​គិត​ទុក​ជាមុន​តែ​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ​ ហើយ​អាច​ថា​ អង្គ​ជំនុំ​ជម្រះ​វិសាមញ្ញ​នឹង​មិន​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​ជន​រងគ្រោះ​ប្ដឹង​ទាមទារ​សំណង​ជំងឺចិត្ដ​ក៏​អាច​ថា​បាន​ដែរ។​

សេចក្ដី​សន្និដ្ឋានៈ​ យុត្ដិធម៌​និង​ការ​ផ្សះ​ផ្សា​របួស​ស្នាម​
ជន​រងគ្រោះ​សម​នឹង​ទទួល​បាន​យុត្ដិធម៌​ចំពោះ​ឧក្រិដ្ឋកម្ម​ដែល​បាន​កើត​ឡើង​នៅ​ក្នុង​របប​កម្ពុជា​ប្រជាធិបតេយ្យ​ រវាង​ឆ្នាំ​ ១៩៧៥​
និង​១៩៧៩ ។​ អំពើ​គ្រប់​យ៉ាង​រួម​ទាំង​គោល​នយោបាយ​របស់​ខ្មែរ​ក្រហម​ បាន​បង្ក​នូវ​ការ​ឈឺ​ចាប់​ដែល​មិន​អាច​វាស់​ស្ទង់បាន​ទៅ​លើ​ប្រជាជន​កម្ពុជា។​ ឥឡូវ​នេះ​ អង្គ​ជំនុំ​ជម្រះ​វិសាមញ្ញ​ក្នុង​តុលាការ​កម្ពុជា​បាន​ធ្វើ​កិច្ចការ​របស់​ខ្លួន​យ៉ាង​សកម្ម​ ជន​រងគ្រោះ​នឹង​មាន​ឳកាស​ចូលរួម​ជា​បណ្ដើរ​ៗ។​ ជន​រងគ្រោះ​មួយ​ចំនួន​នឹង​អាច​ចូល​ស្ដាប់​ការ​បើក​សវនាការ​ដោយ​ផ្ទាល់​ ហើយ​ជនរង​គ្រោះ​ទាំង​អស់​គ្នា​នឹង​អាច​ស្វែង​យល់​បាន​អំពី​អ្វីដែល​បាន​កើត​ឡើង​នៅ​ក្នុង​ពេល​បើក​សវនាការ​ជាក់ជា​មិន​ខាន។​ ចំពោះ​ជន​រងគ្រោះ​ដែល​ចូលរួម​យ៉ាង​ដូច្នេះ​ ទាំង​ច្បាប់​ក្នុង​ស្រុក​ដែល​នៅ​ជា​ធរមាន​ទាំង​ច្បាប់​ស្ដី​ពី​ការ​បង្កើត​ឲ្យ​មាន​អង្គ​ជំនុំ​ជម្រះ​វិសាមញ្ញ​ក្នុង​តុលាការ​កម្ពុជា​ ដើម្បី​កាត់​សេចក្ដី​ឧក្រិដ្ឋកម្ម​ដែល​ប្រព្រឹត្ដ​ឡើង​​ក្នុង​រយៈកាល​នៃ​កម្ពុជា​ប្រជាធិបតេយ្យ​រវាងឆ្នាំ​១៩៧៥​ និង​១៩៧៩​ និង​ធ្វើការ​សម្រេច​ថា​ តើ​ជន​រងគ្រោះ​អាច​ចូលរួម​បាន​តាម​វិធី​ណា​ ហើយ​ការពារ​សិទ្ឋិ​របស់​ជន​រងគ្រោះ​តាមវិធី​ណា។​ តាម​របៀប​នេះ​ហើយ​ដែល​ជនរង​គ្រោះ​អាច​ដើរ​តួ​យ៉ាង​សំខាន់​ក្នុង​ការជួយ​រក​យុត្ដិធម៌​ប្រឆាំង​នឹង​មេដឹកនាំ​ជាន់​ខ្ពស់​ខ្មែរ​ក្រហម។​ តាម​ការ​សង្ឃឹម​ទុក​ការ​ចូលរួម​របស់​ជន​រងគ្រោះ​នឹង​ជួយ​ឲ្យ​មាន​ការ​ផ្សះផ្សា​របួស​ស្នាម​ ដែល​នៅ​សេស​សល់​ដែល​បង្ក​ឡើង​ដោយ​របប​ខ្មែរ​ក្រហម​ ព្រម​ទាំង​ជួយ​ឲ្យ​ប្រជាជន​កម្ពុជា​បោះ​ជំហាន​ទៅ​មុខ​ឆ្ពោះ​ទៅ​រក​អនាគត​រុង​រឿង​ត្រចះ​ត្រចង់៕​ (ប្រែ​សម្រួល​ដោយៈ​ វ៉ាន់ថន​ ពៅដារា)

ដក​ស្រង់​ចេញ​ពីៈ​

-កាសែត​រស្មី​កម្ពុជា​ ច្បាប់​ចេញ​ផ្សាយ​ ឆ្នាំ​ទី១៤​ លេខ​៤១៣៣​ ថ្ងៃ​ពុធ​ ទី​១៥​ ខែ​វិច្ឆិកា​ ឆ្នាំ​២០០៦។

ឆ្លើយ​តប

Fill in your details below or click an icon to log in:

ឡូហ្កូ WordPress.com

អ្នក​កំពុង​បញ្ចេញ​មតិ​ដោយ​ប្រើ​គណនី WordPress.com របស់​អ្នក​។ Log Out / ផ្លាស់ប្ដូរ )

រូប Twitter

អ្នក​កំពុង​បញ្ចេញ​មតិ​ដោយ​ប្រើ​គណនី Twitter របស់​អ្នក​។ Log Out / ផ្លាស់ប្ដូរ )

រូបថត Facebook

អ្នក​កំពុង​បញ្ចេញ​មតិ​ដោយ​ប្រើ​គណនី Facebook របស់​អ្នក​។ Log Out / ផ្លាស់ប្ដូរ )

Google+ photo

អ្នក​កំពុង​បញ្ចេញ​មតិ​ដោយ​ប្រើ​គណនី Google+ របស់​អ្នក​។ Log Out / ផ្លាស់ប្ដូរ )

កំពុង​ភ្ជាប់​ទៅ​កាន់ %s